А што там спектакль Сныцінай пра сябе і Беларусь? Вось што кажуць крытыкі і гледачы ў ЗША

З 21 верасня па 12 кастрычніка на нью-ёркскай тэатральнай пляцоўцы La MaMa ідзе новая пастаноўка «Беларускага свабоднага Тэатра» пад назвай KS6: Small Forward, у якой баскетбалістка Кацярына Сныціна грае саму сябе.

Назва спектакля – адсылка да мінулага галоўнай гераіні, якая выступала пад 6-м нумарам на пазіцыі лёгкага форварда (small forward). KS, уласна, – то ініцыялы беларускі.

Цягам 90 хвілін Сныціна знаёміць гледача са сваім жыццём – расказвае, як расла ў спартыўнай сістэме, заснаванай на здзеках, як жыла ў спартыўнай бурбалцы і як усвядомiла сябе лесбіянкай. А яшчэ тлумачыць, што значыла жорсткае падаўленне прадэмакратычных пратэстаў 2020 года ў Мінску для чалавека, які ніколі не галасаваў.

Амерыканскія крытыкі добра прынялі спектакль. Джонатан Мэндэл з newyorktheater.me адзначыў, што гісторыя жыцця Сныцінай, якая аднойчы «прачнулася ад жаху, які адбываецца ў яе краіне», магла б «стаць займальным спектаклем» незалежна ад таго, хто выступае ў ролі пастаноўшчыка:

«Дыджэй Бланка Барбара вяршэнствуе на бліскучым паркеце баскетбольнай пляцоўкі з пастаянным пульсуючым фонавым гукам, [ідзе] пастаяннае відэа, ёсць тайм-аўт для невялікай віктарыны па гісторыі баскетбола, конкурсу двухпунктавых кідкоў паміж гледачамі. Каця і чатыры іншыя ўдзельнікі акцёрскага складу раздаюць цукеркі, пускаюць мыльныя бурбалкі ў залу, кідаюць велізарныя паветраныя шары, падобныя да гіганцкіх баскетбольных мячоў, раскідваюць канфеці».

Увесь інтэрактыў, на які звярнуў увагу крытык, – маленькія, але важныя элементы гісторыі. Бурбалкі сімвалізуюць баскетбольную «бурбалку», у якой доўгія гады знаходзілася баскетбалістка, не цікавячыся падзеямі ў роднай краіне. А цукеркі – адсылка да Алены Леўчанкі, якая раздавала іх людзям падчас пратэстаў.

Мэндэл адзначае, што спектакль таксама з'яўляецца кампаніяй «за дасведчанасць і справядлівасць», якая пачынаецца з моманту, калі гледачы займаюць свае месцы:

«На ламінаванай картцы, якая ляжыць на кожным крэсле, імя і фатаграфія беларускага палітвязня – на кожным месцы былі розныя, усяго больш за сотню – з падрабязнай інфармацыяй пра заключэнне і QR-код, які заклікае напісаць ліст падтрымкі».

Карал Рамора з theaterpizzazz.com адзначае не столькі Сныціну, колькі магутную рэжысуру дуэта Наталлі Каляды і Мікалая Халезіна, якія, напрыклад, ўражліва дапоўнілі сцэны гвалту сцэнічнымі сродкамі:

«У нейкі момант чалавек у масцы працягвае Каці баскетбольны мяч, які затым раздушвае, заліваючы крывёю не толькі яе, але і сцэну. У іншы момант паліцыянты ў масках будуюць шкляную будку, у якую складаюць Кацю, а затым напаўняюць будку да верху баскетбольнымі мячамі, пакуль не раздушаць яе цела. Гэты жорсткі вобраз быў навеяны рэальнымі падзеямі, якія адбыліся з жонкай Каці, якая ў Беларусі была разам з 36 жанчынамі ў камеры, разлічанай на чатырох зняволеных».

Рамора падсумоўвае, што спалучэнне «ўладнай гульні Каці, жывой музыкі, яркіх відэаролікаў і дзіўных вобразаў стварае сенсацыйны тэатральны вечар».

У сваю чаргу Дэвід Гордан у рэцэнзіі для theatermania.com піша, што «пастаноўка п'есы не без заган»:

«Званкі і свісткі, як жывы дыджэй, на самай справе не дадаюць шмат чаго, хоць Бланка Барбара поўная энтузіязму. Двух актораў у касцюмах талісманаў можна было б прыбраць, каб данесці гісторыю больш выразна, без адцягваючых фактараў».

Пры гэтым крытык хваліць гульню галоўнай гераіні і кажа, што ёй патрабуецца пара сцэн, каб стрэсці з сябе бачную скаванасць, але такое лёгка дараваць, калі ведаеш, што гераіня – баскетбалістка, а не актрыса:

«Аднак яна прыўносіць на пляцоўку тое, чаго не можа наняты выканаўца, – сапраўднасць. Калі яна паступова ўцягваецца ў п'есу, то паказвае цеплыню і дабрыню, прыцягваючы публіку на свой бок нязмушанай абаяльнасцю».

«Нязмушаную харызму» Сныцінай, якая «не з'яўляецца вывастраным акцёрам», зазначае і Элізабэт Вінсентэлі ў нататцы для «Нью-Ёрк Таймс». Аўтар піша, што Сныцына агучвае і думку, якая можа прыйсці ў галаву да некаторых амерыканскіх гледачоў: «Беларускай дыктатуры ўжо больш за 30 гадоў. Прадстаўце, калі вы прагаласуеце за Трампа, а ён будзе фальсіфікаваць выбары наступныя 30 гадоў. Што адбудзецца? Толькі ўявіце!» – кажа Сныціна. Дзякуй, але я б не хацела», – заключае аўтар.

А вось што напісалі звычайныя гледачы. Пяць зорак з пяцi яны не ставiлi, але адзначалi пазiтыўныя моманты.

«Беларуская баскетбалістка Кацярына Сныцына дабілася высокіх вынікаў на «арэне» LaMama, арганічна пераплятаючы асабістае і палітычнае. Абавязкова паглядзіце, калі вы шануеце дэмакратыю і важнасць выказвання, калі яна знаходзіцца пад пагрозай. Смешна і эфектна, што рэдка спалучаецца», – піша Elisa 9119.

«Цікавая гісторыя пра яе кар'еру спартсменкі і жыццё ў рэпрэсіўным рэжыме. Трохі разрознена і няроўна», – лічыць карыстальнік з нікам MikeR.

«Цудоўнае выступленне Кацярыны Сныцінай пра яе жыццё за мяжой у якасці прафесійнай баскетбалісткі і пра палітыку яе роднай краіны, Беларусі», – піша Carol C 6124.

«Я паглядзеў першы анонс. Адкрытая кніга пра жыццё і кар'еру беларускай спартсменкі і актывісткі Кацярыны (Каці) Сныцінай. Тут ашаламляльная колькасць разбурэння чацвёртай сцяны і ўдзелу гледачоў, што вітаецца, калі зорка монаспектакля – зорка баскетбола».

Аўтар з нікам Twocents падкрэслівае, што спектакль зроблены добра і забаўляльна, але адзначае некаторыя праблемы:

«Яе англійская не вельмі добрая, а яе моцны акцэнт ускладняе разуменне, нават у першым шэрагу. Больш за тое, яе нацельны мікрафон зламаўся, і ёй прыйшлося ўзяць ручны мікрафон. Яна энергічная, ведае, як працаваць з аўдыторыяй, і ў цэлым ветлая».

Сама акторка распавядала, што пасля спектакляў да яе падыходзілі беларусы са слязамі і дзякавалі, што на імгненне вярнуліся з часы пратэстаў:

«Мы хоць і былі ў гэты час у Мінску… тут кадры пратэстаў, тут кадры збіццяў… мы праз усё гэта самі прайшлі чатыры гады таму, але зразумела, што за гэты час эмоцыі суняліся крыху… Дзякуй, што ты нас вярнула ў гэты час», – цытуе экс-спартсменка суайчыннікаў.

Перфоманс баскетбалісткі прыйшоў паглядзець легендарны артыст балета і балетмайстар Міхаіл Барышынкаў.

Акрамя таго Сныціна выступіла на гала-вечары, арганізаваным Цэнтрам Вацлава Гавела, на якім прысутнічала і легендарная тэнісістка Марціна Наўрацілава.

Не прапусціла дэбют Сныцінай у новым амплуа і дэмакатычная лідарка Беларусі Святлана Ціханоўская.