У Кюрасаа 150 тысяч жыхароў і плошча крыху большая за Мінск – і яны прабіліся на ЧС. Гэта ўвогуле дзе? І хто там гуляе?

У адборы да чэмпіянату свету-2026 чарговая гісторыя – пабіты новы рэкорд.

Пуцёўку на турнір сабе гарантавала зборная Кюрасаа. Цяпер гэта ўдзельнік з найменшай колькасцю насельніцтва і найменшай тэрытарыяльнай плошчай у гісторыі чэмпіянатаў – каля 155 тысяч чалавек (напрыклад, у Баранавічах жыве каля 171 тысячы) і 444 км² (напрыклад, плошча Мінска - каля 354 км²).

Па першым паказніку Кюрасаа пабілі рэкорд Ісландыі (353 тысячы насельніцтва і выхад на ЧС-2018), а па другім - Каба-Вэрдэ, якое пару тыдняў таму аформіла дэбютны выхад на ЧС (да гэтага рэкорд належаў Трынідаду і Табага ў 2006-м).

Што наогул такое Кюрасаа?

У цэлым гэта востраў у Карыбскім моры ля паўночных берагоў Венесуэлы.

У XVII стагоддзі яго захапілі нідэрландцы, зрабіўшы сваёй калоніяй - пасля месца ператварылася ў даволі важны нафтаперапрацоўчы цэнтр (нафту знайшлі ў Венесуэле) і вузел гандлю. Што да чорных старонак гісторыі, гэтая лакацыя часта фігуруе ў аповедах пра гандль рабамі стагоддзямі раней і бізнес на прастытуцыі ўжо ў часы Другой сусветнай вайны.

У 1954-м Кюрасаа ўвайшлі ў склад аўтаномнай федэрацыі, якая называлася Нідэрландскія Антыльскія астравы – гэта вынік рэформы, якую праводзілі для структуравання статусу калоній у Карыбскім моры. Так востраў атрымаў унутраную аўтаномію і ўласны ўрад, але застаўся пад суверэнітэтам Нідэрландаў.

У канцы XX стагоддзі Кюрасаа пачалі разглядаць варыянт аддзялення для атрымання статуту асобнай краіны ў складзе Каралеўства, праводзіліся некалькі розных рэферэндумаў. Калі коратка, то ўсе яны паказвалі прыкладна наступную пазіцыю насельніцтва: аўтаномія як асобная краіна, але не поўная незалежнасць (праз эканамічную залежнасць, малую колькасць насельніцтва і верагодную страту сацыяльнай/бяспечнай падтрымкі).

Урад Нідэрландаў у выніку пагадзілася на рэформу, а з 2010-га пасля ліквідацыі федэрацыі Антыльскіх астравоў Кюрасаа атрымалі жаданы статус – з уласным урадам і невялікім парламентам.

Што да футбольнага складніка, то вясной 2011-га Федэрацыя футбола Кюрасаа стала правапераемнікам Федэрацыі Антыльскіх астравоў – і правяла першы матч у жніўні таго ж года.

Ёсць праект шматгадовага развіцця футбола – цяпер драматычна выйшлі на ЧС, але гэта ўсё роўна не галоўны від спорту

У нейкі момант у Кюрасаа з’явіліся амбіцыі патрапіць на чэмпіянат свету. Для гэтага прынялі шэраг стратэгічных крокаў, дзе прыярытэтам, вядома, было наладжванне сувязяў з Нідэрландамі і пошук футбалістаў, якія могуць выступаць за зборную.

Хаця гаворка вядзецца не столькі пра «пошук футбалістаў», колькі пра «пошук футбалістаў, якія праявяць жаданне». Таму што на ўзроўні бюракратыі з прыцягненнем гульцоў усё даволі проста – насельніцтва мае нідэрландскія пашпарты, а ў многіх нідэрландцаў ёсць роднасныя сувязі з Кюрасаа, што аблягчае працэс выступленняў за зборную па правілах ФІФА.

У сеціве нават распаўсюджваецца факт, што ніхто з гульцоў не нарадзіўся на востраве, а ўсе – у Нідэрландах. Але ён не зусім праўдзівы, бо былі як мінімум Юрых Караліна і Таіт Чонг, якія нарадзіліся ў Вільямстадзе – гэта найбуйнейшы горад і адміністрацыйны цэнтр Кюрасаа.

Таксама варта згадаць партнёрствы, якія дазваляюць федэрацыі ўкладвацца ў інфраструктуру і будучыню. Рыторыка гучыць наступным чынам: «Выхад на ЧС павінен стаць значным нацыянальным праектам, а не проста выпадковым поспехам». Адна з ініцыятыв называецца The Blue Wave і прадугледжвае развіццё лакацый для трэнінгаў і падрыхтоўкі футбалістаў. Дадаткова плануецца будаўніцтва новага нацыянальнага стадыёна ў межах палітыкі на 2025-2029 гады.

І, самае галоўнае, гэты гучны поспех з ЧС-2026 – сігнал для іншых нідэрландцаў, якія не трапляюць у асноўную зборную. Маўляў, ёсць запасны шлях для міжнароднай кар’еры.

Варта адзначыць, што, нягледзячы на «сціпласць» вострава, там нядрэннае фінансавае становішча. Напрыклад, Сусветным банкам мясцовая эканоміка ўваходзіць у групу, якая мае «высокі ўзровень даходу». Асноўныя крыніцы – турызм, суднаходства і міжнародны гандаль. Самы вядомы прадукт – знакаміты брэнд лікёру з аднайменнай назвай.

Што да футбольнага выніку, то пуцёўку на ЧС-2026 зборная здабыла ў ноч з аўторка на сераду. Перад апошнім турам Кюрасаа апярэджвала ў групе Ямайку на адзін пункт – то бок нічыя забяспечвала першае месца (прамы выхад на ЧС), а ямайцы пры такім развіцці падзей адпраўляліся б у міжкантынентальны плей-оф.

На 90+-й іх вочнай сустрэчы здарыўся эпізод, які паставіў пад сумнеў казку Кюрасаа - у большасці ледзь не прывезлі сабе пенальці. Аднак арбітр пасля прагляду ВАР парушэння не зафіксаваў. У Ямайцы, мусіць, блогеры ўжо запісваюць дзясяткі відэа пра дрэннага суддзю. Хаця згуляна было сапраўды ў мяч.

А на 90+10-й прагучаў фінальны свісток – і ў радасці не было мяжаў.

Ямайка засталася другой і звольніла свайго галоўнага трэнера.

Зрэшты, гэты поспех пакуль не перакрэслівае наступны факт – галоўным відам спорту на Кюрасаа ўсё роўна дагэтуль з’яўляецца бейсбол, дзе мясцовыя жыхары лічацца сапраўдным феноменам. Па паказнику «MLB-гульцоў (галоўная бейсбольная ліга ў ЗША) на душу насельніцтва» Кюрасаа ўваходзіць у топ-3 разам з Дамініканай і Венесуэлай. Андрэй Джонс, Дзідзі Грэгарыус, Кенлі Янсэн, Андэлтан Сіманс – легенды гэтага спорту.

Кюрасаа дапамаглі і зборнай Нідэрландаў увайсці ў спіс грандаў у бейсболе шляхам супрацы. Так-так, не наадварот. Справа ў тым, што на ўзроўні зборных у афіцыйных міжнародных турнірах найлепшыя гульцы вострава прадстаўляюць менавіта Нідэрланды. Канкрэтна зборная Кюрасаа абмяжоўваецца рэгіянальнымі спаборніцтвамі ў Карыбскім рэгіёне.

А хто наогул гуляе ў футбол за Кюрасаа?

Першым чынам успомнім трэнера – у федэрацыі ўпэўненыя, што для рэалізацыі плана трэба запрашаць статутных адмыслоўцаў. Раней там працавалі Гус Хідынк і двойчы Патрык Клюйверт (дарэчы, у 2015-м стаў адным з галоўных ініцыятараў уздыму футбола ў Кюрасаа), а сёння на чале 78-гадовы Дзік Адвакат.

Праўда, на вырашальным матчы яго не было – з’ехаў у Нідэрланды вырашаць сямейныя пытанні:

«Пакінуць хлопцаў - надзвычай цяжкае рашэнне. Я прымаю яго з болем у сэрцы. Аднак сям’я важнейшая за футбол. Знаходзячыся ў Нідэрландах, я буду падтрымліваць цесную сувязь са сваім штабам. Цалкам давяраю яму і гульцам», – казаў коўч напярэдадні акна.

А ў складзе не тое каб былі зоркі - гэтыя імёны вядомыя хіба што знаўцам англійскага Чэмпіёншыпа і нідэрландскага футбола.

Выхаванец «МЮ». У Манчэстэры з асноўнай камандай не склалася. У 2022-м пасля арэнды яго выкупіў «Бірмінгем» за 2 млн еўра, а праз год прадаў у «Лутан» за 5 млн еўра. Праўда, гуляць у трэцяй лізе Англіі вінгер/атакавалы паўабаронца не захацеў – так што перайшоў у «Шэфілд», які... таксама пакуль ідзе на вылет з Чэмпіёншыпа.

За Кюрасаа Чонг згуляў пакуль толькі два матчы - на старце адбору да ЧС у верасні, а наступныя чатыры прапусціў праз траўму.

Навічок «Мідлсбра», якога летам набылі за 3,5 млн еўра ў «Неймегена». Асноўным адразу не стаў (240 хвілін у сезоне), а за Кюрасаа правёў 3 з 4 апошніх тураў адбору. То бок гэта таксама новае прыцягненне мясцовай федэрацыі.

Нагуляў больш за 40 матчаў за розныя моладзевыя зборныя Нідэрландаў, але шанцу ў асноўнай камандзе не атрымаў - так што ў кастрычніку дэбютаваў за Кюрасаа і выйшаў у аснове на 3 заключныя туры кваліфікацыі. У ПСВ з’яўляецца гульцом ратацыі.

Падобная гісторыя – абмежаваўся толькі выступамі за моладзевую зборную Нідэрландаў. Аднак, у адрозненне ад папярэдніх гульцоў, свой выбар зрабіў значна раней: з 2019-га мае 45 матчаў за Кюрасаа.

Прыцягнуты ў зборную з верасня. Улетку вярнуўся ў Нідэрланды пасля няўдалага перыяду ў «Бёрнлі». «Самы свежы» дэбютант у лістападзе - малады нападнік са структуры «Дортмунда» аформіў дубль у дэбюце (7:0 супраць Бярмудскіх выспаў).

Федэрацыя Кюрасаа не супраць правесці спарынг з Расіяй на выездзе

Пасля прызначэнняў Хідзінка і Адваката на федэрацыю Кюрасаа выходзілі расійскія СМІ, бо абодва трэнеры раней працавалі ў Расіі. У адной з такіх размоў пра магчымую супрацу з краінай, якая проста цяпер вядзе вайну, разважаў сябра выканкаму мясцовай федэрацыі футбола Дэвід Хэйкуп:

💬 «Матч са зборнай Расіі можна арганізаваць у наступным годзе, але важнымі з’яўляюцца месяц і месца правядзення сустрэчы. У лістападзе ў нас два ключавыя матчы, у якіх вырашыцца, ці патрапім мы на ЧС наўпрост або згуляем у стыкавых матчах у сакавіку. Таму трэба будзе разглядаць чэрвень 2026-га і паўзы пасля ЧС.

Зборная Кюрасаа магла б прыехаць для гэтага матча ў Расію. Тым больш наш галоўны трэнер Дзік Адвакат працаваў з вашай зборнай. Для нас будзе гонарам згуляць супраць зборнай Расіі, і гэты пытанне мы абмяркуем з прэзідэнтам нашай федэрацыі».