Як гулялі пачаткоўцы ўсіх сезонаў чэмпіянату Беларусі

Шмат «смецця» вылілася на пачаткоўцаў стартаваўшага сезона: то бюджэт не задавальняў, то падбор гульцоў, то стадыён… Аднак гэта больш распаліла дэбютантаў Вышэйшай лігі, якія ўжо са старту спрабуюць даказаць, што яны тут на доўга. Ну, а я прапаную прабегчыся па ўсіх папярэдніх чэмпіянатах і прасачыць, на якіх месцах сканчалі сезон пачаткоўцы.

Адразу расставім усе кропкі над «і». Пад пачаткоўцамі я маю на ўвазе тыя клубы, якія гуляюць 1-ы сезон, пасля павышэння з 2-га дывізіёна.

Пачнем, мабыць, з самага матывуючага для пачаткоўцаў Вышэйшай лігі — з клубаў, якія, атрымаўшы павышэнне ў статусе, адразу ж прабіліся на вяршыню беларускага Алімпа.

Часцей за ўсё для клуба, які толькі перайшоў у вышэйшы дывізіён, асноўная задача ставіцца такая — замацавацца ў чэмпіянаце і пазбегнуць вылету. Але часам бываюць каманды, якія прыходзяць з больш сур’ёзнымі намерамі і адразу ўрываюцца ў эліту. За ўсю гісторыю сучаснага беларускага футбола такіх каманд было аж 4, першая з іх — Дынама-2 / Беларусь / Дынама-93.

Клуб, які 3 гады запар змяняў назву, у сезоне 1992/93 адразу ж заваяваў бронзавы медаль. А пачыналася ўсё так: у 1992 году дублюючы склад мінскага «Дынама» змог заваяваць адзіную пуцёўку з 2-га дывізіёна краіны ў 1-ы, выйграўшы ў залатым матчы ў бабруйскага «Шынніка». Каб патрапіць у вышэйшую (тады яшчэ першую) лігу, клуб атрымаў самастойнасць і стаў называцца «Беларусь». У дэбютным сезоне каманда правяла 32 гульні (20=6-6) і набрала 46 ачкоў, што дазволіла заняць 3-е месца.

Праз 2 сезоны падобную сенсацыю атрымаецца паўтарыць МПКЦ. У сезоне-1994-95 мазырскаму клубу нарэшце атрымаецца выйграць у 2-м дывізіёне і ўварвацца ў «вышку». У 1995 адбыўся пераход турніру на «вясна-восень», таму было вырашана праводзіць яго ў 1 круг. Палешукі адразу ж пачалі наводзiць шум: першыя 4 гульні былі разгромнымі, вядома на карысць МПКЦ, было забіта 19 мячоў, а прапушчаны усяго 1. За 15 гульняў (11-3-1) клуб заб’е 44 мячы, а прапусціць 9, возьме 36 ачкоў і зойме заслужанае 2-е месца, прайграўшы толькі 2 ачкі мінскаму «Дынама».

У 1998-м вышэйшую лігу папоўніць БАТЭ, які двума гадамі раней без праблем пераадолее дарогу з 3-га дывізіёна ў 1-ы. У дэбютным сезоне клуб набярэ 58 ачкоў і зойме 2-е месца, саступіўшы толькі магілёўскаму «Дняпро-Трансмаш». Для тагачаснага БАТЭ чэмпіянат не быў лёгкай прагулкай, кожны матч даваўся з цяжкасцю. Вядома, цяпер гэта ўявіць цяжка, але тады за 28 гульняў клуб атрымаў 18 перамог, адыграў 4 нічыі і аж 6 разоў прайграў. Так высока апынуцца ў турнірнай табліцы дапамог яшчэ той фактар, што медалісты мінулых сезонаў і фаварыты ныняшняга ў асобе сталічнага «Дынама», МПКЦ (ужо «Славія») правялі не самы лепшы сезон, заняўшы 8-е і 6-е месца адпаведна.

Ну, а пасля было доўгае, сапраўды доооооўгае зацішша. Пачаткоўцы на доўга не заседжваліся – выляталi адразу ж, альбо сезонам пазней. Так доўжылася да 2011 года, калі «Гомель» заваяваў бронзавыя медалi, а на наступны год прывез на радзіму той самы «Ліверпуль». Ну, а ў тым сезоне «рысі» правялi суперскі сезон, выдаўшы серыю з 13 бязпройграшных матчаў і ні разу не саступіўшы БАТЭ, зрэшты і не выйграўшы. За 33 гульні (13-15-5) каманда забіла ўсяго 36 мячоў, прапусціла 24, і набрала 54 ачкі.

Наступнымі будуць тыя каманды, якія не змаглі выканаць першарадную задачу і адразу ж здолелі вылецець у другі дывізіён. Такіх каманд было не так ужо і шмат — 5.

Першымі атрымаць гэтакае «дасягненне» змаглі гульцы і трэнерскі штаб асіповіцкага «Свіслач-Дах». У 1999 дэбютанты прайгралі 7 стартавых гульняў з розніцай галоў 3-16, а за ўвесь сезон (за 30 гульняў) змаглі выжыць толькі 4 перамогі і 4 нічыі. І са сваімі 16 ачкамі вярнуліся ў першую лігу.

У наступным сезоне «вышку» папоўніць слонімскі «Камунальнік», які стане 2-м у нашым спісе. Для клуба гэта не быў дэбютны сезон у 1-м дывізіёне, сюды яны вярталіся і хацелі затрымацца, але ў іх гэта ні кропелькі не атрымалася. «Камунальнік» увесь сезон «хістала». Адну гульню выйгралі — дзве прайгралі, згулялі ўнічыю — дзве прайгралі – і так увесь год. За 30 гульняў усяго 3 перамогі і 8 нічыіх – клуб назаўжды пакінуў «вышку».

«Лакаматыў» Мінск — наш рэкардсмен. У 2001 клуб выйграе другую лігу, у 2002 зойме 3-е месца ў першай і атрымае пуцёўку ў вышэйшую. І быццам бы ўсё здорава, гэтакі новы БАТЭ, але не – у новым сезоне нічога не атрымалася. 30 гульняў (5-9-16) і 24 ачкі – «Лакаматыў» вылятае. Той жа сцэнар паўтарыцца і ў 2008-м. Клуб зноў вярнуўся ў 1-ы дывізіён, заняўшы 3-е месца ў 2-м, і зноў нічога не атрымалася. На гэты раз за 30 (6-7-17) гульняў атрымалася набраць толькі на 1 ачко больш – 14-е месца і чарговы вылет.

У 2005-м «Змена» становіцца «Мінскам». У 2006-м клуб выйграе першую лігу, выйдзе ў паўфінал Кубка і з прыпаднятым настроем уварваўся ў вышэйшую лігу. Дэбют, шчыра кажучы, не атрымаўся. 26 гульняў, 9 нічыіх і толькі 4 перамогі – з апошняга месца «гараджане» вяртаюцца туды, адкуль толькі выскачылі.

Памятаем, што ў 2008 праваліўся «Лакаматыў», але ён быў ні адным такім лузэрам. Апошні у нашым спісе – магілёўскі «Савіт». Клуб, створаны ў 2005, за 3 гады прабіўся ў эліту, але яго спасціг лёс менскага «Лока». «Савіт» заняў 15 месца (5-6-19) і спыніў сваё існаванне. Нажаль.

Варта адзначыць і мінскую «Атаку-Аўру», якая ў 1995 была у кроку ад п’едэстала: 3 ачкі не хапіла, каб заняць месца «Дынама-93». За 15 гульняў (8-5-2) клуб забіў 26 галоў і толькі 7 прапусціў, набраўшы 29 ачкоў – годнае чацвертае месца.

Для пачаткоўцаў цяперашняга сезону задача будзе тая ж — застацца ў эліце. Ну, а ці выканаюць яны гэта, пакуль яшчэ загадка. Аднак ніхто не будзе супраць, калі яны ўтрох ўстануць на п’едэстал :)