Севярынец – пра 700 адціcканняў за ноч у ШІЗА, турэмны шок ад золата «МЛ» і падтрымку тых, хто за Лукашэнку
Вось чаму не выпісваў «Прэсбол» у турме.
Палітык Павел Севярынец прабыў у зняволенні пяць з паловай гадоў. Яго арыштавалі ў чэрвені 2020-га, яшчэ да прэзідэнцкіх выбараў, а на волю выпусцілі толькі ў снежні 2025-га. Tribuna.com паразмаўляла з Севярынцам пра тое, ці можна сачыць за спартыўнымі навінамі ў турме, чым за час зняволення уразіў беларускі спорт і як фізічная актыўнасць дапамагае выжываць за кратамі.
– Ці была ў турме магчымасць сачыць за спартыўнымі навінамі?
– Толькі праз «Советскую Белоруссию». Іншыя каналы спартыўнай інфармацыі практычна цалкам перакрытыя. Калі трапляў у ШІЗА (штрафны ізалятар – заўвага аўтара), то там чуў радыё. Але на беларускім радыё спартыўнай інфармацыі стала чамусьці заўважна менш – толькі адзін ці два разы на дзень.
– «Прэсбол» нельга было выпісаць?
– Можна, але, скажу шчыра, занадта дорага гэта каштавала. Я сабе такое дазволіць не мог, няёмка было і прасіць у жонкі Волечкі, калі яна адна там [на волі] з дзіцём. Хацеў выпісаць, але фінансы не дазвалялі. У магілёўскім СІЗА ў 2021 годзе яшчэ атрымліваў газету. Чытаў пра ўсё – англійская Прэм'ер-ліга, Серыя А, Ла-Ліга. У зняволенні ўсё вельмі проста: ёсць магчымасць чытаць – чытай. Разгортваеш газету – і вакол ужо не турма, а трыбуны стадыёна. Тэлевізара ў мяне не было. Толькі на Валадарскага два дні быў у камеры з ТБ, але там не футбол глядзелі, а «Слугу народа» :). У шклоўскай калоніі літаральна пару разоў урыўкамі бачыў Лігу чэмпіёнаў.
– Родныя ў лістах пра спартыўныя падзеі пісалі?
– Прасіў пра гэта сваякоў. Яны пісалі вынікі матчаў Лігі чэмпіёнаў, чэмпіянату свету па хакеі, а яшчэ міма мяне не прайшла Алімпіяда 2021 года ў Токіа. Нават у спартыўных выніках выкрэслівалі любое ўзгадванне Украіны. У нас таму былі адмысловыя эўфімізмы. Пісалі не Украіна, а радзіма Канстанціна Паўстоўскага. Я ведаю, што ён родам менавіта з Украіны. Падазраю нават, што ён можа паходзіць родам з Беларусі, бо адкуль прозвішча Паўстоўскі? Ад слова «поўсці» (у слоўніку стаіць побач са словам «поўсць» – Tribuna.com). Ён можа паходзіць з валынскіх земляў ВКЛ, дзе жылі і беларускія шляхцічы. Вельмі добра пра гэта напісаў Уладзімір Караленка ў «Дзецях падзямелля» – гэты твор пра беларусаў. Пачынаеш чытаць – і бачыш выключна беларускія прозвішчы: Федаровіч, Лаўроўскі, Драб. Але мы адхіліся ад тэмы :).
– У зняволенні вы склалі спартыўную віктарыну.
– Пачаў гэтым займацца яшчэ на Акрэсціна. Гаворка ў віктарыне вялася пра геаграфію, архітэкрутуру, але і пра спорт таксама. Усё ў кантэксце хрысціянства. Гэта рабілася для людзей на волі – у зняволенні правесці віктарыну яе не мог. Мяне ўразіла калісьці гісторыя, што маці Крышціяну Раналду хацела зрабіць аборт, калі была цяжарная ім, але спынілася і ў выніку нарадзіўся геніяльны гулец. Шмат што захоўвалася ў памяці, некаторыя рэчы я прасіў удакладніць родных. Калі гляджу спорт, то ў мяне заўсёды ёсць задача знайсці нейкія іншыя павароты. Напрыклад, Усэйн Болт – не толькі самы хуткі чалавек у свеце, але і прыхаджанін царквы, малітоўнік. Заўсёды магу сказаць сыну Францішку: глядзі, гэты чалавек не толькі геній у спорце, але і хрысціянін, у яго моцная сям'я. Вось цяпер штодня адціскаемся з Францішкам. Не ведаем, праўда, ці дарасцём да Усэйна Болта ці Крышціяну Раналду :).
Tribuna.com прыводзіць прыклады пытанняў з віктарыны:
1) Легендарны амерыканскі баксёр, двухразовы чэмпіён свету ў цяжкай вазе Флойд Патэрсан сказаў пасля заваёвы тытула: «Я проста нанёс суперніку удар, а ўсё астатняе зрабіў...» Хто? (Бог).
2) На пачатку ХХ стагоддзя аргенцінскі святар Ларэнса Маса стаў сведкам таго, як аўтамабіль ледзь не збіў хлопчыка-футбаліста, і дазволіў дзецям гуляць на заднім двары касцёла. У 1908 годзе з гэтага вырасла цэлая каманда «Сан-Ларэнса». Пажыццёвы абанемент на гульні гэтай каманды меў яе самы вядомы заўзятар, адзін з найбольш вядомых хрысціян на планеце. Хто? (Папа Рымскі Францішак).
3) Падчас пандэміі каранавіруса ў 2020 годзе, калі беларускі футбол не спыніўся і стаў хітом сусветных трансляцый, гульцы гэтага клуба выйшлі на матч у футболках з дэвізам We are playing for the world (Мы гуляем для свету) перапраўленым на We are praying for the world (Мы молімся за свет). Што гэта быў за клуб? («Рух»).
– У вас таксама вялізны раздзел пра спорт у кнізе «Люблю Беларусь». Якія дысцыпліны лічыце найбольш беларускімі?
– Напрыклад, уключаеш чэмпіянат свету па лёгкай атлетыцы і бачыш сектар па шпурлянні молата ці ядра, гэтых фактурных атлетаў. Амаль усе – з нашага рэгіёну: вось літовец, вось беларус, вось украінец. Разумееш, што наш рэгіён – гэта край такіх волатаў.
Само сабой, і гандбол наш спорт. Беларусы дасягнулі ў ім сусветных вяршыняў. Гэта як у літоўцаў – баскетбол, як на Ямайцы – бег на кароткія дыстанцыі. Пінг-понг, я лічу, не толькі кітайскі, бо ў нас быў Уладзімір Самсонаў. Вядома, наш біятлон. Гэта такі партызанскі від спорта, дзе ты страляеш і ўцякаеш.
– А ці наш хакей?
– Складанае пытанне. У нейкі сэнсе – наш. Магчыма, мы не ў эпіцэнтры, але я разумею, чаму беларусы любяць хакей. Наколькі ведаю, цяпер у НХЛ гуляе рэкордная колькасць беларусаў. Вось футбол, на жаль, дакладна не наш. Але так атрымліваецца, што большасць думак якраз пра футбол. Я з задавальненнем нядаўна прачытаў, што галоўным трэнерам зборнай стаў Віктар Ганчарэнка. Вельмі паважаю, што рабілі яго папярэднікі, але Ганчарэнка ёсць Ганчарэнка.
– І вас не засмучае, што Ганчарэнка ўгаворваў Іллю Шкурына адмовіцца ад сваёй пазіцыі пасля выбараў-2020 ды ячшэ папрасіць за гэта прабачэння?
– Ганчарэнка мае дар ад Бога. І гэты дар не ў тым, каб угаворваць спартсменаў прагібацца пад рэжым (тут чалавечая слабасць), а ў тым, каб трэнаваць футбалістаў. Таму, спадзяюся, Ганчарэнка выкарыстае свае здольнасці дзеля Беларусі, а не насуперак ёй.
Гончаренко опять попросил писать фамилию Ганчаренко. А когда и откуда вообще возникло два варианта?
– У вас у дзяцінстве былі любімыя каманды?
– Мой тата Кастусь Севярынец (журналіст і дзіцячы пісьменнік, памёр у 2021 годзе – заўвага аўтара) быў вялікім спартыўным заўзятарам. Чэмпіянат СССР 1982 года, калі мінскае «Дынама» стала чэмпіёнам, я не заспеў, але разам з татам глядзелі ўсе матчы беларусаў з сезона-1983. Хадзілі глядзець да суседзяў, бо ў іх ужо быў каляровы тэлевізар. Мне было ўсяго 6.
– Самі гулялі ў футбол?
– І ў двары, і ў школы, і за факультэт (Павел вучыўся на геафаку БДУ – Tribuna.com). Заўжды быў абаронцам. Гуляў ці ў цэнтры, ці справа. Зрэшты, тое самае працягваў рабіць і ў палітыцы :).
– Як віцебчук за «Дзвіну»/«Лакаматыў» заўзелі?
– Так атрымалася, што не. У юнацтве троху выпаў са спартыўнага заўзятарства. Вярнуўся толькі ў студэнцкія часы ў пачатку 1990-х. Зноў стаў заўзець за мінскае «Дынама». Мае аднакурснікі цягалі мяне на стадыён, а там ужо зусім іншая атмасфера. Стадыён – гэта свята, круцізна. Я быў на гульні з італьянцамі (0:0 у 2000 годзе – заўвага аўтара). На славутым матчы з Нідэрландамі (перамога 1:0 у чэрвені 1995 года – заўвага аўтара). Увесь стадыён быў у бел-чырвона-белых сцягах, я таксама трымаў сцяг у руках – неверагоднае пачуццё. У такія моманты адчуваеш сябе беларусам, вакол таксама беларусы. Мы перамаглі галандцаў – неверагодныя пачуцці!
– Ці падабаюцца якія еўрапейскія клубы?
– «Рэал». Разумею, што зараз у мяне пачнуць кідаць тухлымі яйкамі, бо шмат хто не любіць Крышціяну Раналду, лічаць мадрыдцаў такімі мажорамі. Мне ж яны заўсёды падабаліся. Тытулаваны клуб, вельмі прыгожа гуляюць, пазней я ацаніў трэнерства Зідана.
– За якія зборныя заўзееце?
– Калі беларусаў няма, то за Украіну. Раней з татам па звычцы заўзелі за немцаў. Хочацца, каб хоць аднойчы нешта выйгралі англічане. За Расію ніколі не заўзеў. Калі Расія вырвалася з-пад камунізму, і я быў прыхільнікам Ельцына, то магло нешта праскразіць. Аднак менавіта ў гэты час я не вельмі цікавіўся спортам.
– За час зняволення штосьці ў беларускім спорце ўразіла?
– Чэмпіёнства «МЛ». Не ведаю, як так магло адбыцца. Для мяне гэта нейкая новая рэальнасць, што букмекерская каманда можа гуляць на такім высокім узроўні і перамагаць. Магчыма, гэта чарговая бурбалка, але пра гэта мы дазнаемся ўжо ў еўракубках і наступным чэмпіянаце. Мне падабаецца, што каманда гуляе ў Віцебску. Яшчэ я ў захапленні ад таго, што людзі проста ўзялі і зрабілі, хаця Лукашэнка загадваў, каб чэмпіёнам было мінскае «Дынама». Ну вось, не заўсёды атрымліваецца так, як хоча Лукашэнка.
У «Дынама» мне падабаецца, што яны пішуць прозвішчы гульцоў па-беларуску. Вельмі цікава сачыць за «Іслаччу» – ніколі б не падумаў, што яны так стабільна будуць браць месцы на падыходзе да п'едэстала. «Славія» – дакладна не. Там нафта, расійскія грошы, на майках не пішуць па-беларуску.
– Падзенне БАТЭ ўразіла?
– Мне здаецца, што гэта заканамерная гісторыя. Для Беларусі БАТЭ – гэта легенда. Мабыць, усё трымалася там выключна на Капскім-старэйшым плюс сваю частку ў поспех унёс Ганчарэнка. Непазбежнае такое падзенне. Спадзяюся, БАТЭ яшчэ вернецца. Не можа каманда, якая абгуляла «Баварыю», сысці ў нішто. І яшчэ такі ж стадыён класны ў Барысаве!
Может ли БАТЭ уйти под режимный исполком в Борисове? Зампред говорит, что вероятность большая
– Ці атрымлівалася ў зняволенні займацца спортам?
– Мяне маглі запрасіць пайсці пагуляць у валейбол за атрад. Але паралельна мне прылятала ад адміністрацыі за ўсё на свеце, таму лішні раз думаеш, ці трэба так рызыкаваць. Спартыўныя залі і стадыён для людзей з жоўтымі біркамі былі зачыненыя (так у лукашэнкаўскіх турмах пазначаюць многіх палітзняволеных – заўвага аўтара). Адзіным выключэннем стаў пінг-понг. Наш атрад у шклоўскай калоніі быў самым узорным, было шмат багатых вязняў, дык набылі стол для настольнага тэніса. І ўвесь атрад, у тым ліку я, рэзаліся ў пінг-понг. Увогуле ў Шклове бытавуха была ідэальнай – заля для бокса, цудоўны стадыён, більярд, кармілі нават дранікамі, інтэр'ер прыгажэзны. Пры гэтым стаўленне да палітычных надзвычай жорсткае. Раз – пасадзілі ў ШІЗА.
– Там фізічныя практыкаванні магчыма было рабіць?
– Там увогуле не спіш. Кожны дзень страчваеш па адным кілаграме вагі. У нейкі момант разумееш, што на жываце ўжо няма тлушчу, далей арганізм пачынае есці мышцы, а калі і мышцаў не застаецца – страўнік. Дзень яшчэ можна вытрымаць, але ноч! Перад табой драўляная дошка, ты на яе кладзешся, як у труну. На табе майка і так званая марля – такі тоненькі балахон, на нагах тапачкі. Застаецца толькі адціскацца, але ў Шклове пачыналі такіх «адстэльваць» (на турэмным жаргоне азначае «змяшчаць у ШІЗА» – Tribuna.com), што нельга займацца спортам пасля адбою. Пагражалі за гэта накінуць тэрміну ў ШІЗА. Адціскацца за ноч трэба па 600-700 разоў. Робіш 20-30 адцісканняў, засынаеш на 10 хвілін – і потым па новай. Я выйшаў з ШІЗА з аграмадным грудаком і плячыма – быў як чувак з «Трансформераў». Сам на сябе зірнуў і падумаў: «Вось гэта да!»
– Галава ў такіх умовах працуе без збояў?
– Да чацвёртых сутак працуе нармальна, потым пачынаюцца галюцынацыі. Помню, бачыў, як кіпіць вада, падымаліся пузыркі, прычым вельмі рэалістычна! Працягваю руку пагрэцца – халодная. Бачыў і адчуваў, як у камеры ішоў дождж, альбо як павукі паўзлі па сцяне. На зоне гэта называюць «мульцікі». Людзі разбіваліся так: бац – нос у юшку. Турэмшчыкі цудоўна разумеюць стан людзей. Калі забаранілі адціскацца, то проста ляжыш і скарачаеш мышцы нейкімі рухамі рук і ног. За ноч прачынаешся па 10-20 разоў. Усё ідзе на выжыванне, арганізм пачынае жэрці сам сябе. У мяне цяпер вялізныя праблемы з суставамі. Заняткі спортам дапамагаюць: калі хаваеш косці пад мускуламі, становіцца трошку цяплей. Мне вельмі спатрэбілася там усё, што я ведаў пра спорт і фізічныя практыкаванні. Ну, уяві, 700 адцісканняў за ноч. Думаў, у мяне стане сэрца, але, дзякуй Богу, вытрымала.
– На крытай турме ў Гродне спартыўных актыўнасцяў не было?
– Папраўдзе, сталі рабіць нейкія трэнажоры ў прагулачным дворыку. Было баскетбольнае кальцо, але гэта ўжо для «малалетак». З прагулкамі не ўсё проста. Калі ты ходзіш на прагулкі, то ты напружвае супрацоўнікаў. І за гэта яны дачэпяцца да цябе з праверкамі. Калі не ходзіш на прагулкі, то адносіны з супрацоўнікамі больш-менш нармальныя. Па-другое, у камеры няма выпадковых людзей. І падчас прагулкі сукамернікі могуць пераварушыць усе твае рэчы, нават нешта скрасці ці падгледзець. З гэтых меркаванняў я не хадзіў апошнія месяцы на вуліцу, а свежае паветра можна было ўдыхнуць, адчыніўшы фрамугу.
– Як ставіцеся да санкцый супраць беларускага спорту?
– Тут у мяне пазіцыя, блізкая да Зянона Пазняка. Лічу, што санкцыі штурхаюць Беларусь у Расею. Цудоўна разумею спартсменаў, якія дамагаліся санкцый, і іх не асуджаю. У пэўны момант гэта была адзіная магчымасць дапамагчы дэмакратыі Беларусі. Але лічу, што любыя беларускія медалі, хай яны здабытыя пад нейтральным статусам, пад чырвона-зялёным ці бел-чырвона-белым сцягам, застаюцца назаўсёды ў гісторыі.
– Вы заўзееце за спартсменаў, якія падтрымліваюць Лукашэнку?
– Заўзею за ўсіх спартсменаў, бо людзі прыходзяць і сыходзяць, а Беларусь застаецца. На Алімпіядзе-2026 буду перажываць за сямёх беларускіх дзяўчат у нейтральным статусе, а таксама за зборную Украіны.
Другие посты пользователя
