Вундэркінды белспорта да хлопца з «Рэала»: медалі АГ, рэзкі канец кар'еры, сыход у бізнес
Ёсць той, хто прадае гульні з сабой за 350 долараў.
Не так даўно прагрымела навіна, што 12-гадовы мінчук Аляксей Маёраў стаў футбалістам сістэмы мадрыдскага «Рэала». Тлумачаць такі поспех і генамі, і стараннасцю юнага гульца.
Складана прадказаць, як складзецца кар'ера Маёрава – да пераходу ў дарослы футбол яшчэ далёка. Мы ж успомнім пра іншых беларускіх спартыўных вундэркіндаў – былі і паспяховыя, і расчаравальныя прыклады.
Сяргей Жыгалка
Жыгалка ў 5 гадоў пачаў займацца шахматамі ў вядомага ў Беларусі трэнера Генадзя Лібава і стаў вельмі хутка прагрэсаваць. У 2003-м 14-гадовы гулец выйграў чэмпіянаты Еўропы і свету сярод аднагодкаў, у другім выпадку ўзяўшы партыю ва ўжо тады міжнароднага майстра, будучага чэмпіёна свету Магнуса Карлсана. Далей, як прызнаваўся сам Жыгалка, «быў даволі доўгі перыяд, калі займаўся неяк непрафесійна і, як следства, амаль не было добрых вынікаў». Зрэшты, у 2006-м шахматыст выйграў чэмпіянат Еўропы U-18, у 2007-м стаў гросмайстрам, а ў 2009-м толькі па дадатковых паказніках саступіў золата ЧС U-20.
Аднак на дарослым узроўні падобных поспехаў Жыгалка дасягнуць не здолеў. Так, ён выйграў некалькі прэстыжных турніраў, але ў сусветным рэйтынгу найлепшай пазіцыяй засталася 49-я ў ліпені 2011-га. У 2017-м Жыгалка стаў чэмпіёнам Еўропы па бліц-шахматах, але склад супернікаў тады быў не самым статусным. «Мабыць, трэба было больш старанна працаваць, больш верыць у сябе, да большага імкнуцца, ставіць самыя высокія мэты і ўсё для гэтага рабіць», – казаў спартсмен пра тое, чаму не дасягнуў сусветных вяршыняў.
Зрэшты, на сваім сайце гросмайстар называе сябе «адным з найлепшых шахматыстаў свету» і падкрэслівае, што абыгрываў Карлсана. Гэта, мабыць, павінна дапамагаць прадаваць урокі, якія Жыгалка ацэньвае ў 90-120 долараў за гадзіну. Для гэтага не трэба прыязджаць у Мінск, дзе жыве шахматыст, – усё праходзіць анлайн. Таксама Жыгалка досыць даўно стаў шахматным стрымерам і да нашага часу набраў больш за 80 тысяч падпісчыкаў на YouTube, дзе трансляцыі стабільна набіраюць пяцізнакавую колькасць праглядаў. Згуляць на стрыме з гросмайстрам таксама можна за грошы – 350 долараў за гадзіну. Без трансляцыі цана за гульню падае практычна ў чатыры разы.
Дзяніс Лазовік
Гэты хлопец пасунуў Жыгалку і сам стаў самым юным гросмайстрам у гісторыі беларускіх шахмат – у 15 гадоў. А яшчэ летам 2017-га 10-гадовы Лазовік стаў чэмпіёнам свету па бліцы ў катэгорыі U-12.
Сёння Лазавіку 17, і ў апошні год ён паспяховы ў хуткіх шахматах: у снежні 2023-га ўварваўся ў топ-турнір па рапідзе на восем удзельнікаў з 458-га месца сусветнага рэйтынгу, а ў 2024-м стаў восьмым на ЧС у бліцы.
Застаецца толькі сачыць за тым, як будзе развівацца яго кар'ера – выглядае так, што ёсць шанцы на нешта большае.
Канстанцін Лукашык
Гродзенец прыйшоў у стральбу ў 12 гадоў. У гэтым няма нічога страшнага – у стралкоў бываюць вельмі доўгія кар'еры, час на разгон ёсць. Але як раз часу Лукашыку практычна і не спатрэбілася. Ужо ў 15 ён выйграў юнацкі чэмпіянат Еўропы і юніёрскі ЧС. Праўда, усё ў пнеўматычным пісталеце, дзе ў зборнай тады яшчэ СССР былі моцныя канкурэнты. Але ў 1992-м, напярэдадні Алімпіяды, куды ехала «аб'яднаная» каманда былых савецкіх краін, Лукашык узяў і выйграў першынство СНД ужо ў пісталеце звычайным.
У выніку на Гульні ў Барселону 16-гадовы хлопец прыехаў страляць з пісталета з 50 метраў – і перад фінальным стрэлам абганяў на адзін бал двух супернікаў. Потым Лукашык казаў, што адзін з іх стаў выразна кашляць, збіваючы беларускага стралка. Але з чацвёртай спробы на апошніх секундах дазволенага часу чакання гродзенец пальнуў у дзявятку – і 1атрымаў перамогу ў 16 гадоў 10 месяцаў 8 дзён. Ён дагэтуль з'яўляецца самым маладым алімпійскім чэмпіёнам у стральбе.
На АГ-1996 Лукашык стаў чацвёртым, наогул удзельнічаў у гульнях да 2012-га, але медалёў больш не браў. Затое на ЧЕ апошняя ўзнагарода, срэбра, прыйшла ў 2015-м, калі стралку было пад 40. Зрэшты, у 2010-х Лукашык пераключыўся са спорту на бізнес, пра які ніякіх падрабязнасцяў не раскрываў.
Аляксандра Герасіменя
Пра плыўчыху загаварылі, калі яна ў 15 гадоў узяла два золата на чэмпіянаце Беларусі. А ў 2002-м 16-гадовая Герасіменя выйграла дзве бронзы ўжо на чэмпіянаце Еўропы. Такія поспехі адразу зрабілі спартсменку адной з галоўных надзей белспорту і проста папулярным чалавекам.
Але ў 2003-м у спробе Герасімені знайшлі забойную дозу анаболіка нарандрастэрона (нават незразумела, чым яна магла дапамагчы) і забанілі на чатыры гады. Праўда, пасля дыскваліфікацыю скарацілі да двух гадоў.
Как Герасимене скостили бан за допинг: старались не агенты Запада, а беларусская федерация
Герасіменя вярнулася – і зноў стала паказваць топ-вынікі: узяла срэбра на ЧЕ-2006 і ЧС-2007. У 2011-м стала чэмпіёнкай свету, а ў 2012-м – двойчы віцэ-чэмпіёнкай Алімпіяды, дадаўшы да гэтага ў 2016-м яшчэ і б1ронзу гульняў1. Увогуле, тут перспектывы раскрыліся напоўніцу.
Сёння Герасіменя, якая ў 2020-м абрала бок народа, вымушана жыве і трэнуе ў Польшчы.
Где в Европе тренируют беларусы и сколько стоят их занятия (до 50 евро за 45 минут)
Сяргей Кіслы
У белфутболе не адзін гулец моцна паказваў сябе ў юным узросце. Кіслы асабліва памятны па двух прычынах. Па-першае, праявіў сябе на першым турніры ў футбольным манежы Мінска, які потым стаў «Кубкам развіцця». У пачатку 2005-га з васьмі мячоў беларускай зборнай U-17 на турніры 17-гадовы Кіслы забіў шэсць. Да таго моманту форвард ужо дэбютаваў у ЧБ, летам 2004-га выходзячы ў канцоўках матчаў МТЗ-РІПА.
А па-другое, пасля гэтага ў Кіслага не атрымалася наогул нічога. У іншых прыкладах ёсць звычайна хаця б якая-ніякая кар'ера ў Беларусі. Тут – яшчэ два выхады за МТЗ-РІПА ў траўні-чэрвені 2005-га і ўсё. Далей тое, што Кіслы «дазваляў сабе лішняга» з алкаголем, наклалася на схільнасць да паўнаты і адсутнасць вялікага імкнення шчыраваць у трэнажорнай зале. Вынік – трэнінгі без гульняў у «Гомелі» і вяртанне ў родныя Ушачы. Там Кіслы стаў працаваць у фізкультурна-аздараўленчым клубе, які з часам узначаліў.
У футболе ж гулец застаўся хіба што ў памяці аматараў сімулятара Football Manager 2006 – там дарастаў да топавых паказнікаў (праўда, галоўнага «чытара» серыі Максіма Цыгалка не перабіваў).
Павел Савіцкі
Але ёсць і не такія сумныя прыклады. У топ-40 самых юных дэбютантаў ЧБ усё яшчэ застаецца Савіцкі, які пашумеў у 15 гадоў двума покерамі за зборную Беларусі U-17. А ў 16 футбаліст не проста дэбютаваў у ЧБ, а стаў асноўным у «Нёмане». Далей гэты статус толькі ўмацоўваўся.
Савицкому уже 30 – а помните, каким он был молодым? Отказ БАТЭ, культовый ВК, «завали фачилово» Так, за мяжу Савіцкі з'ехаў пазней, чым чакалася, і вельмі няўдала, у выніку застаўшыся, можна сказаць, прадуктам для ўнутранага карыстання. Аднак у ЧБ – гэта топ, і, хутчэй за ўсё, будучы рэкардсмен па колькасці матчаў.
Андрэй Касціцын
Абодва браты Касціцыны гулялі ў дарослым ЧБ 15-гадовымі. Але ў старэйшага атрымлівалася ярчэй: у сезоне-2000/01 ён з 20 шайбамі ў 21 гульні стаў другім снайперам усяго турніру, а ў 15 гадоў, 9 месяцаў і 19 дзён яшчэ і аформіў покер. У 2002-м 17-гадовы Андрэй Касціцын дэбютаваў у зборнай Беларусі і пачаў гуляць за расійскі ЦСКА.
Далей быў драфт ад «Манрэаля» і цалкам сабе кар'ера за акіянам – вядома, можна было б яшчэ лепей, калі б не праблемы з выкананнем рэжыму, але і правалу не адбылося.
Максім Мірны і Уладзімір Валчкоў
У траўні 1994-га зборная Беларусі па тэнісе дэбютавала ў Кубку Дэвіса – у Кот-д'Івуары на 40-градуснай спякоце змагалася за пад'ём са дна, з трэцяй Еўра-Афрыканскай групы. І ўжо тады ў каманду былі выкліканыя два зусім юных тэнісіста – Максім Мірны быў напярэдадні 17-годдзя, Уладзіміру Валчкову толькі споўнілася 16. З імі Беларусь абгуляла Алжыр, Бенін, Тога і Камерун і паднялася на ўзровень вышэй.
Як вядома, далейшая кар'ера ў юных тэнісістаў склалася цалкам нядрэнна. Валчкоў у 1996-м выйграў юніёрскі «Уімблдон», па дарослых быў 25-й ракеткай свету ў адзіночным разрадзе і паўфіналістам «Уімблдона»-2000, зарабіў 1,3 млн долараў прызавых за кар'еру. Мірны быў 18-м асабіста, а ў пары – найлепшым у свеце, узяўшы два US Open і чатыры «Ралан Гарос», а таксама золата АГ-2012 у міксце з Вікторыяй Азаранкай. Дадаткам да гэтых дасягненняў ішлі 11,7 млн долараў прызавых. Плюс у зборнай Беларусі абодва гулялі вельмі доўга – а матч з Расіяй памятны і праз шмат гадоў.
Цімур Сушко
Гэты вундэркінд быў, хутчэй, не спартыўным – у 2015-м ён ва ўзросце 12 гадоў паступіў у медычны ўніверсітэт, школу скончыўшы экстэрнам. Але пры гэтым Сушко яшчэ і выйграваў лакальныя спаборніцтвы сярод аднагодкаў па плаванні брасам і думаў, што паралельна з вучобай будзе паляпшаць вынікі з прыцэлам на АГ-2020.
У выніку юнак здолеў выканаць нарматыў кандыдата ў майстры спорту, але ва ўніверсітэце не паспяваў дастаткова трэнавацца – і дзеля плавання ўзяў акадэмічны адпачынак. Праўда, гэта не асабліва дапамагло – вынікі на дарослым узроўні аказаліся сціплымі.
Далей было адлічэнне з медычнага і паступленне на спартыўна-тэхнічны факультэт БНТУ, але пра Сушко-плыўца мы ўсё роўна больш не чулі. Цяпер, паводле інфармацыі «Нашай Нівы», малады чалавек прыняў кіраванне бізнесам, які раней належаў яго бацьку Васілю Сушко, – прадпрыемствам «Белавежскія сыры».
Іншыя пасты карыстальніка
