Хутка ў белспорце змогуць плаціць колькі заўгодна (але ёсць нюанс) і рэпрэсаваць за палітыку фінансава
Мужчын і жанчын амаль ураўнялі, хакей абганяе футбол.
1 лістапада была апублікаваная пастанова рэжымнага «Савета міністрам» №592 «аб мерах па рэалізацыі» нядаўняга ўказу №337 Аляксандра Лукашэнкі. Фактычна правілы, па якіх у рэжымнай Беларусі будзе жыць спорт з 2026-га, трохі ўдакладнілі ў грашовым складніку.
У прыватнасці, змяніўся падыход да зарплатнага ліміту. І хутка, напрыклад, нават дзяржаўны клуб футбольнай «вышкі» зможа пры пэўных умовах плаціць гульцу колькі заўгодна. Зрэшты, гэта ўсё на паперы – у рэальнасці, падобна, лепш не стане. А адзінае важнае пытанне так і застаецца вісець у паветры. Раскажам больш падрабязна, што стала вядома, а што не.
Нагадаем, што ўказ Лукашэнкі выйшаў у канцы верасня – і моцна перакраіў схемы дзяржпадтрымкі белспорту з 2026-га. Калі коратка, у прадпрыемстваў краіны – як дзяржаўных, так і прыватных – рэзка знікае матывацыя спансаваць клубы. І таму для клубаў асноўнай крыніцай даходу відавочна становяцца субсідыі з мясцовых бюджэтаў.
Пры гэтым «саўміну» было даручана вызначыць максімальныя памеры субсідый, аднак такой інфармацыі ў новай пастанове няма. Але ёсць нямала іншы. Напрыклад, мы даведаліся пра існаванне «для службовага карыстання» пастановы ад сакавіка 2024-га «Аб разглядзе пытанняў надання дзяржаўнымі арганізацыямі падтрымкі арганізацыям фізічнай культуры і спорту» – зрэшты, з увядзеннем новых правілаў яно губляе сілу нават для рэжыму.
Цяпер непасрэдна да грошай. У дакуменце «саўміна» акрэсленыя новыя зарплатныя абмежаванні. І тут ёсць некалькі істотных адрозненняў ад таго, што маецца сёння.
Па-першае, у актуальнай пастанове «саўміна» ліміт выразна прапісаны толькі ў дачыненні да клубаў футбольнага Д1. Цяпер усе абмежаванні распаўсюджваюцца ў цэлым на «спартыўныя клубы» ў Беларусі – з любой лігі, з любога віду спорту.
Па-другое, сённяшняе рэгуляванне для работнікаў клубаў, якія атрымліваюць дзяржпадтрымку, распаўсюджваецца на «лімітавыя памеры выплат у месяц з усіх магчымых крыніц». З 2026-га абмежаванні – толькі па канкрэтных відах дзяржпадтрымкі. Гэта значыць, што любы, нават дзяржаўны клуб у тэорыі можа плаціць работніку колькі заўгодна за кошт сродкаў, заробленых самастойна або атрыманых ад прыватных спонсараў.
Па-трэцяе, з 2026-га амаль усе работнікі клубаў – што спартсмены, што трэнеры – уроўненыя па частцы зарплатных абмежаванняў. Сёння ў футбольным Д1 для звычайных футбалістаў – адзін ліміт, для «стажораў» па дакументах – другі, для галоўнага трэнера – трэці, для яго памочнікаў – чацвёрты.
Да канкрэтыкі па максімумах. Першы з іх – «лімітавы памер выплат у месяц на аднаго работніка» любога спартыўнага клуба краіны за кошт пэўных відаў дзяржпадтрымкі. Да іх адносяцца, у першую чаргу, тыя самыя субсідыі з мясцовых бюджэтаў, а таксама любыя сродкі ад заснаваных дзяржарганізацыямі замежных кампаній і такія спосабы дапамогі непасрэдна ад дзяржарганізацый, як іх удзел у статутным фондзе, пазыкі і аплата рэкламных паслуг.
Месячны ліміт выплат з такіх крыніц на звычайнага работніка (гулец, трэнер, адміністратар, хто заўгодна) – 22 базавыя стаўкі, на сёння гэта 6006 рублёў, крыху больш за 2 тысячы долараў у эквіваленце. Выключэнне засталося для спартсменаў зборных Беларусі (нагадаем, іх «спісачныя склады» зацвярджае «мінспорту») – яны могуць атрымліваць у два разы больш, 4 з невялікім тысячы долараў. Столькі ж могуць мець і максімум пяць чалавек з ліку «спартсменаў, трэнераў і іншых спецыялістаў, якія ўдзельнічаюць у спартыўнай падрыхтоўцы» – але толькі калі іх ўзгодніць «мінспорту». Акрамя таго, гэтае рэжымнае ведамства можа проста скасаваць усе ліміты для любога «спецыяліста, запрошанага з прычыны асаблівай зацікаўленасці».
Такія ж абмежаванні, як пазначаныя вышэй, ужытыя і да іншай грашовай крыніцы – спонсарскіх сродкаў ад дзяржарганізацый (толькі трэба ўлічыць, што па ўказе Лукашэнкі ў цэлым на заробкі павінна ісці не больш за 30% ад усіх спонсарскіх выплат клубу). Атрымліваецца, што адзін і той жа гулец можа, напрыклад, мець у сваім заробку 2 тысячы долараў з субсідыі і яшчэ 2 тысячы долараў з грошай дзяржпрадпрыемства – агулам ужо 4 тысячы. Плюс да гэтага, як ужо гаварылася, могуць дадацца ўмоўныя 2 тысячы ад прыватных спонсараў і ад камерцыйнай дзейнасці клуба – і гэтую долю зарплаты не абмяжоўваюць зараз наогул.
Ёсць толькі адна праблема – знайсці ўсе гэтыя грошы. Паўторымся: указ Лукашэнкі жорстка ўскладніў пошук спонсараў любой формы ўласнасці. Галоўная надзея цяпер – на субсідыі ў невядомым аб’ёме. І калі нават з грашыма ад дзяржпрадпрыемстваў у цяперашнім белфутболе, да прыкладу, больш за 6 тысяч рублёў у месяц маюць усяго пара дзясяткаў гульцоў, а ў многіх камандах такіх зусім няма – то з чаго б сітуацыі змяніцца пры новых падыходах? Хутчэй за ўсё, нават да ліміту з субсідый белклубы ў розных відах спорту не дацягнуць.
Новым дакументам не вырашаная і праблема таго, што па ўказе субсідыі з 2026-га будуць належаць толькі камандам Д1. Так увесь футбольны «мінор» (у іншых відах Д2 калі і ёсць, то прадстаўлены «фармамі» элітных клубаў) можа рэзка загнуцца.
В «Слуцке» боятся, что клуба может не стать. Вот почему напряглись
Указанне лімітаў – гэта яшчэ не ўсё, што зрабіў «саўмін». Зацверджанае і новае «палажэнне аб выдачы (выплаце) аднаразовых прызоў у грашовай або натуральнай форме» за кошт дзяржбюджэту для «спартсменаў, трэнераў і іншых спецыялістаў» у залежнасці ад выніку каманды. І ў першую чаргу звяртаеш увагу не на сумы, а на ўказанне на «непажаданых», якім дакладна нічога не дастанецца. Хоць пачаць варта з таго, што грошы ў клуб пералічваюць толькі пасля загаду «мінспорту», а для выдання гэтага загаду туды павінны даслаць «хадайніцтва» з «выканкамаў» Лукашэнкі па абласцях/Мінску, і хто будзе гэтым займацца ў выпадку прыватных клубаў – загадка.
Дык вось, згодна з пастановай, «мінспорту» «адмаўляе ў пералічэнні грашовых сродкаў» не толькі ў выпадку прызнанняў вынікаў несапраўднымі альбо выяўлення фактаў подкупу (справа «Шахцёра» ўсё ж была не так даўно), але і калі выявіць у клубе кагосьці з «непаважлівым стаўленнем да дзяржаўных і грамадскіх інстытутаў, канстытуцыйнага ладу» або «супрацьпраўнымі дзеяннямі супраць парадку кіравання, грамадскага парадку і грамадскай маральнасці». Менавіта так класіфікуюць у рэжымнай Беларусі ўдзел у мірных пратэстах. А значыць, цэлая «Славія» ў будучыні можа нічога не атрымаць праз наяўнасць у складзе бамбардзіра Андрэя Салаўя, які паралельна з выступамі за каманду адбывае «хатнюю хімію» па палітычным артыкуле.
Сам Салавей дакладна нічога не атрымае – у дакуменце яшчэ раз асобна забаронена ўзнагароджваць канкрэтных людзей «у выпадках прыцягнення да крымінальнай адказнасці незалежна ад зняцця або пагашэння судзімасці». Таксама забарона закранае тых, хто парушаў працоўную дамову і, што самае забаўнае, на спартсменаў, якія выступалі за зборныя іншых краін – за 2025-ы, калі б палажэнне ўжо дзейнічала, засталіся б без рэжымных прызавых, напрыклад, футбалісты Мустафа Джымэ («Дынама» Мінск і зборная ЦАР) і Цеймур Чарыеў («Тарпеда-БелАЗ» і зборная Туркменістана).
Што тычыцца сум прызоў, то яны вызначаныя на каманду (як дзяліць унутры, указанняў няма) і залежаць ад месца ў Д1. Існуюць у сямі відах спорту: футболе, хакеі, гандболе, баскетболе, баскетболе 3х3, валейболе і хакеі на траве. Рэдкі выпадак, калі ў рэжымнай Беларусі дасягнутая гендэрная роўнасць – у любым з відаў за пэўнае месца ў мужчын належыць столькі ж, колькі і ў жанчын. Ёсць толькі адно «але» – за некаторыя месцы ў жанчын прызавыя не належаць наогул, тады як мужчыны іх атрымліваюць: 6-7-е месцы ў баскетболе, 7-е ў гандболе, 6-8-е ў футболе, 3-е ў хакеі на траве. Ну а ў жаночым хакеі прызавыя не атрымліваюць наогул. Толькі адзін раз сітуацыя паварочваецца ў іншы бок: за 7-е месца ў баскетболе 3х3 жанчынам належыць узнагарода, а мужчынам – не.
У «стрытболе» – і самыя малыя прызавыя агулам: за першае месца на каманду абяцаюць 300 базавых ставак (каля 27,5 тысячы долараў). З іншага боку, там уся каманда – гэта звычайна чатыры гульцы і, можа быць, яшчэ два трэнеры. У звычайным баскетболе чэмпіёнам выдадуць 650 БС (каля 60 тысяч долараў). Далей лічбы аднаго парадку ў хакея на траве (1156 БС, прыкладна 106 тысяч долараў), гандбола (1167 БС, прыкладна 107 тысяч долараў) і валейбола (1292 БС, прыкладна 118 тысяч долараў). Сярод лідараў футбол (2270 БС, каля 208 тысяч долараў) саступіў хакею (2466 БС, прыкладна 226 тысяч долараў).
Ёсць прызавыя і за перамогу ў Кубку Беларусі, але зусім ужо маленькія – ад 56 БС (крыху больш за 5 тысяч долараў) у баскетболе 3х3 да 254 БС (каля 23 тысяч долараў) у футболе на ўсю каманду.
Іншыя пасты карыстальніка
