У гандболе гульца года адразу абіраюць на Беларусь і Расію – вось што за мільярдэр гэта прыдумаў

У канцы 2025-га на сайце выдання «Хуткі цэнтр» з’явілася навіна, што Арцём Каралёк з Беларусі выйграў «Залаты мяч». Стоп, што? «Залаты мяч» – гэта ж прыз найлепшаму футбалісту свету, уручалі яго ў верасні. І пры чым тут Каралёк, які, вядома, спартсмен сусветнага ўзроўня, але гандбаліст?

Аказваецца, назву «Залаты мяч» не пасаромеўся запазычыць, уласна, «Хуткі цэнтр». Каб так назваць прыз найлепшаму гандбалісту ў суме Расіі і Беларусі. А што гэта ўвогуле за выданне? Каму і навошта прыйшла ў галаву ідэя чарговай «інтэграцыі»? Разбіралася «Трыбуна».

«Хуткі цэнтр» – партал пра гандбол, які ўзнік 2 лютага 2018 года і неўзабаве быў зарэгістраваны як СМІ ў Расіі. Заснавальнікам стаў маскоўскі фонд «Дзяржаўны клуб». Яго стварэнне ў свой час ініцыяваў Сяргей Шышкароў. Гэты расіянін у 17 гадоў паехаў вывучаць замежныя мовы ў інстытут у Мінску, але прабыў там крыху больш за год – патрапіў у савецкую армію, потым змяніў ВНУ. А неўзабаве пасля развалу СССР стварыў кампанію «Дело», якая занялася транспарціроўкай грузаў у родным Наварасійску. Атрымліваць заказы было няцяжка – бацька Шышкарова шмат гадоў працаваў галоўным дыспетчарам у мясцовым порце, дзе карыстаўся вялікім аўтарытэтам.

Яго сын добра скарыстаўся сваім становішчам – скупіў акцыі порта, зрабіў вялікі бізнес, а яшчэ змог патрапіць у расійскі парламент. Там пазнаёміўся з Дзмітрыем Рагозіным, які неўзабаве пасля прыходу да ўлады Уладзіміра Пуціна стаў яго прадстаўніком – і з таго часу да цяперашняга займае розныя высокія дзяржпасады. Шышкароў жа прабыў дэпутатам да 2011-га, перажыў праблемы бізнесу і пралабіраваў выгадныя для яго законы, паспеў пасварыцца і памірыцца з Рагозіным. А той, майстар спорту па гандболе, у 2015-м настойліва прапанаваў Шышкарову ўзначаліць расійскую федэрацыю віду. Бізнесмен увогуле захапляўся футболам і марыў кіраваць ім, але пагадзіўся на ручны мяч. Сёння Шышкароў – па-ранейшаму кіраўнік расійскага гандбола, а з нядаўніх часоў мільярдэр і член топ-100 самых багатых людзей Расіі.

З Шышкаровым у расійскі гандбол прыйшлі грошы, а яшчэ бізнесмен прасоўваў гэты спорт у вялікіх расійскіх медыя. Заадно дапамог і з «Хуткім цэнтрам», які прыдумала «група аднадумцаў». У яе складзе быў беларускі каментатар і журналіст, шматгадовы аўтар «Прессбола» Сяргей Новікаў. Ён у новым выданні стаў галоўным рэдактарам, дзеля чаго пакінуў газету і пераехаў. Кіраўніком праекта аказаўся Сяргей Прыгалоўкін – адзін з самых вядомых журналістаў у расійскім гандболе. Пазней на сайце расійскай федэрацыі гандбола сталі пісаць, што «Хуткі цэнтр» «у кароткі тэрмін стаў адным з вядучых гандбольных выданняў Еўропы».

Нашыя інфармаваныя суразмоўцы кажуць, што «Хуткі цэнтр» ад пачатку задумваўся не проста расійскім, а расейска-беларускім праектам. З такой ідэяй і камандай было лагічна, што ў меню пасля пункта «Расія» ішла «Беларусь», а затым ужо ўсё астатняе.

У 2020-м сайт не замоўчваў паслявыбарчую сітуацыю ў Беларусі: калі гандбалісты каментавалі – гэта з’яўлялася ў навінах «Хуткага цэнтра», больш за тое, партал размясціў відэазварот 13 беларускіх гульцоў супраць гвалту.

У красавіку 2021-га Новікава на пасадзе галоўрэда змяніў яшчэ адзін былы аўтар «Прэсбола» Сяргей Мардасевіч, які і так пісаў для «Хуткага цэнтра». Пры новым босе выданне выдала першую для сябе ўзнагароду гандбалістам. Там ад пачатку любілі рабіць нейкія топы постсавецкай прасторы, прычым пісалі нязменна лацінкай: Ex-USSR. І вось у канцы 2021-га «ўпершыню ў гісторыі постсавецкага гандбола» партал абвясціў, што «рэалізуе сваю даўнюю ідэю» і «вызначае найлепшых гандбаліста і гандбалістку Ex-USSR».

Галасавалі выключна людзі, якія супрацоўнічалі з «ХЦ», і заўзятары на сайце – працэнты ў выніку пераводзілі ў балы. Сярод 10 кандыдатаў, вызначаных рэдакцыяй, 5 былі з Расіі, тры з Беларусі, па адным – з Украіны і Літвы. Перамаглі ў выніку расіянка Юлія Манагарава і беларускі гулец Арцём Каралёк. Потым пачалася вайна ва Украіне – і працягваць такую ​​прэмію было ўжо не камільфо.

У красавіку 2022-га Мардасевіч сышоў з расійскага выдання. Новы галоўрэд з’явіўся ў чэрвені – ужо расіянін, дасведчаны спартыўны журналіст Аляксей Лебедзеў. Пазней кіраўніком праекта стаў расійскі спартыўны аглядальнік Андрэй Удовін – на сайце такім застаецца паказаны Прыгалоўкін, але ён па факце застаўся гэткім кансультантам.

У 2024-м «Хуткі цэнтр» зноў паспрабаваў сябе ў справе прэмій. На гэты раз – з размахам. Выданне абвясціла сябе не горшым, чым France Football, і ўвяло «Залаты мяч гандбола» (часам – без слова «гандбола»). Праўда, не на ўвесь свет, а роўна на дзве краіны, на якіх па жыцці спецыялізаваліся. Палічылі патрэбным растлумачыць, што гандбол Беларусі і Расіі, аказваецца, «заўсёды звязвала цёплае сяброўства», а «апошнім часам адносіны сталі яшчэ больш цеснымі» – у прыватнасці, «матчавыя сустрэчы і турніры сярод нацыянальных і моладзевых зборных». Прычыну такога збліжэння, якой стаў агульны на дзве краіны міжнародны бан у адказ на вайну ва Украіне, выданне не назвала. Проста заявіла, што «агульная ўзнагарода стане яшчэ адной сувяззю паміж нашымі краінамі».

Як распавялі нашыя крыніцы, прэмію прыдумалі выключна на расійскім баку – беларускіх супрацоўнікаў, якія заставаліся ў «ХЦ», на стадыі ідэі не пыталіся. Ці датычны да гэтага непасрэдна Шышкароў, нам расказаць не змаглі. У цэлым мільярдэр, вылучаючы грошы на праект, сочыць за кантэнтам, але не кажа, што менавіта і пра што пісаць – давярае тым, каго дапусціў да кіруючых пасад. Тым больш, па выразе аднаго з нашых суразмоўцаў, гэта «людзі правераныя – не будуць публікаваць тое, чаго нельга».

У 2024-м «экспертная група «Хуткага цэнтра» склала спіс прэтэндэнтаў, за якіх прапанавала галасаваць 55 «журналістам і каментатарам». Прыводзіўся поўны пералік удзельнікаў: Мардасевіч там быў, Новікаў адсутнічаў. Наогул была відавочная дыспрапорцыя – з Беларусі быў дзясятак «выбаршчыкаў», астатнія з Расіі. Тым не менш у мужчын беларускі гандбаліст Мікіта Вайлупаў усяго два балы саступіў расійскаму аднаклубніку па венгерскім «Веспрэме» Сяргею Марку Касаротаву. У жаночым гандболе, дзе беларускія спартсменкі аб’ектыўна слабейшыя за расійскіх, адзіная кандыдатка з нашай краіны стала перадапошняй.

У 2025-м слова «гандбола» прыбралі ўжо з большасці тэкставых згадак «ХЦ», ды і зусім выкінулі з двукоссяў – увогуле, уручалі проста «Залаты мяч». З’явілася і новая фармулёўка тлумачэння – маўляў, «Расія і Беларусь разам чакалі вяртання на міжнародную арэну». Што будуць рабіць, калі адну зборную вернуць раней – застаецца гадаць.

У выніку найлепшай гандбалісткай сумарна Расіі і Беларусі другі год запар стала расіянка Ганна Вяхірава – гульцы з Беларусі на гэты раз занялі 7-е і 11-е з 12 месцаў. А вось у мужчын увесь топ-3 аказаўся беларускім: Каралёк, Ігар Бяляўскі (таксама паказаў сябе ў Лізе чэмпіёнаў) і Алег Луня (быў топам у чэмпіянаце Расіі). Хаця з 66 удзельнікаў апытання расійскіх зноў было больш за 80%. І, дарэчы, зноў быў Мардасевіч, але не было Новікава.

Як нам распавялі, усе беларускія працаўнікі медыя, якім прапанавалі прагаласаваць, падалі свае варыянты – ідэя агульнага гандбольнага лідара не здаецца нікому дзіўнай. Прадстаўлялі гэтыя людзі, акрамя самога «ХЦ», «Прэсбол», BYsport, BetNews, Onliner, прадзяржаўны «Смартпрэс», «мінспортаўскія» «Спартыўную панараму» і «Спорт time», а таксама дзяржагенцтва «Мінск-Навіны». З дзяржТБ, у адрозненне ад 2024-га, не было нікога – затое поруч галасавалі супрацоўнікі расійскай прапаганды: «Першага канала», «Расіі 24», ТАСС і не толькі.