Як Чарнобыль паўплываў на футбол і хто сёння гуляе ў радыеактыўнай зоне

Ці можна гуляць у футбол там, дзе 40 гадоў таму зніклі вёскі праз аварыю на ЧАЭС? І дзе зусім перасталі? Расказваем.

Тысячы паселішчаў апынуліся ў зоне радыеактыўнага забруджвання

Паводле афіцыйнай статыстыкі, толькі ў Беларусі больш за 3600 населеных пунктаў знаходзяцца на тэрыторыях, дзе ўзровень радыяцыі перавышае норму. Каля 450 вёсак увогуле зніклі.

Ці былі там (паў)прафесійныя спартовыя каманды? У Беларусі – не. У асноўным гэта былі невялікія вёскі. Аднак перспектыўна магла з’явіцца спартовая каманда ў Сонечным Брагінскага раёна. Да аварыі гэта быў савецкі пасёлак з развітай інфраструктурай: школа, універмаг, шматпавярховыя дамы, будаваўся дом культуры. Планавалі ўзвесці цэлы горад, у нечым падобны да Прыпяці. Але цяпер гэта такі ж «горад-прывід».

Трагедыя «Будаўніка» з Прыпяці

У адрозненне ад Сонечнага, ва ўкраінскай Прыпяці паспелі стварыць футбольную каманду і даволі паспяховую. «Будаўнік» выступаў у чэмпіянаце Кіеўскай вобласці, дзе тройчы станавіўся чэмпіёнам і аднойчы быў блізкі да выхаду ў Д3 чэмпіянату СССР. У касцяку былі супрацоўнікі ЧАЭС, у тым ліку інжынеры і будаўнікі.

26 (або 27) красавіка 1986 года каманда павінна была гуляць у Прыпяці супраць «Машынабудаўніка». Футбалісты нічога не ведалі пра аварыю. Газон ужо быў падрыхтаваны, але каманда гасцей не прыязджала. І тут на полі пачалі садзіцца верталёты, пад’ехалі «Волгі» – стала зразумела, што адбываецца нешта незвычайнае.

«Я выскачыў тады на поле і крычу: «Вы што там, зусім звар’яцелі? У нас гульня праз дзве гадзіны, а вы тут невядома што робіце!» А яны мне кажуць: «Сынок, праз дзве гадзіны мы горад эвакуем, а ты ў футбол сабраўся гуляць», – расказваў Уладзімір Растаргуеў, які займаў пасаду начальніка «Будаўніка».

Пасля аварыі «Будаўнік» зняўся са спаборніцтваў, частка гульцоў стала ліквідатарамі. Каманду спрабавалі аднавіць у Славуцічы, але амаль адразу яе расфармавалі.

Стадыён «Аваргард» у Прыпяці планавалі адкрыць у траўні 1986 года. Цяпер ён выглядае так.

Ці бяспечна сёння гуляць у футбол на забруджаных тэрыторыях?

У чэмпіянатах Гомельскай і Магілёўскай абласцей (якія ўваходзяць у структуру Д3 Чэмпіянату Беларусі) ёсць аматарскія каманды з Нароўлі, Брагіна, Хойнікаў, Ельска, Буда-Кашалёва, Кармы, Веткі, Краснаполля, Слаўгарада. Гэтыя рэгіёны і сёння лічацца «чарнобыльскімі» – жыхары маюць пэўныя льготы.

У Брагіне радыяцыйны фон крыху павышаны – каля 0,44 мкЗв/г, што прыкладна ў чатыры разы больш, чым у Мазыры. Гэта ўсё яшчэ дапушчальны ўзровень, але для пастаяннага жыцця месца не самае лепшае. Збіраць грыбы і ягады там сапраўды не раім. Пабегаць па полі два па 45 можна.

Хадзіць на матчы «Гомеля» ці «Славіі» сёння бяспечна (калі не ўлічваць праверкі на ўваходзе на стадыён). У Мазыры фон прыкладна на ўзроўні Мінска – каля 0,10 мкЗв/г, у Гомелі зусім крыху вышэйшы – каля 0,12 мкЗв/г.

А вось ганяць мяч у закінутых пасля Чарнобыля вёсках і ў зоне Палескага радыяцыйнага запаведніка даклдана не варта.