З парады Лукашэнкі хацеў плаваць да пенсіі, але стаў занадта здаровым – чаму галоўны паралімпіец Беларусі скончыў у 31

Беларускі плывец Ігар Бокі да свайго 31-годдзя паспеў выйграць 21 залаты медаль на Паралімпійскіх гульняў – і спыняцца на гэтым не збіраўся. Наадварот, меў намер перасягнуць дасягненне Майкла Фелпса. Амерыканец за сваю алімпійскую кар’еру паспеў ажно 23 разы стаць чэмпіёнам, а агулам назбіраў на Гульнях 28 медалёў (у Бокага акрамя золата яшчэ ёсць адно срэбра і адна бронза).

Паралімпіец Бокі зарабіў ужо амаль мільён долараў на прызавых і ўсё бліжэй па медалях да Фэлпса (не любіць параўнанняў з ім)

Калі Фелпс ужо даўно прафесійна не плавае, то падпісант за дыктатарскі рэжым яшчэ мог пазмагацца. Бокі нават жартаваў, што збіраецца выступаць да пенсіі, бо такое настаўленне атрымаў ад Аляксандра Лукашэнкі. Пенсія, аднак, наступіла раней, чым чакалася.

Усю сваю кар’еру беларус выступаў сярод спартсменаў-паралімпійцаў у катэгорыі «Пагаршэнне зроку». Плывец праходзіў па класіфікацыі S13 і меў праблемы са зрокам самай лёгкай ступені, якія праяўляліся ў міяпіі (або блізкарукасці) і спадарожных парушэннях.

У дзяцінстве медыкі звязвалі пагаршэнне зроку з тым, што хлопец вельмі хутка рос. Паводле слоў Бокага, да 6 класа, а то і раней, ён выцягнуўся ажно да 190 сантыметраў. Выказвалася здагадка, што вока не паспела сфармавацца так хутка, таму пачаліся праблемы. Па стане на 2024-ы, спартсмен меў «– 14» па вастрыні зроку.

Паводле абноўленых правілаў Міжнароднага паралімпійскага камітэта, дыягназ міяпія цяпер выключаны з ліку захворванняў ва ўсіх катэгорыях паралімпійскага спорту. Цяпер у стартах могуць браць удзел толькі тыя, хто мае асноўнае захворванне, якое ўплывае на структуру або функцыю:

• самога вока;
• глядзельнага нерва;
• глядзельнага перакрыжавання;
• глядзельнай кары галаўнога мозгу.

Такія дыягназы мусяць суправаджацца зніжэннем або адсутнасцю глядзельнай функцыі нават пры выкарыстанні максімальна магчымай карэкцыі. Карацей, правілы сталі куды больш жорсткімі. Дыягназ жа Бокага па паралімпійскіх мерках і раней не лічыўся вельмі цяжкім.

Генеральны сакратар рэжымнага Паралімпійскага камітэта Мікалай Шудзейка адзначыў, што пасля прыняцця новых правілаў Міжнародны камітэт (МПК) прапанаваў прайсці свежы медагляд, даўшы на выбар тры незалежныя клінікі. У першую чаргу праз лагістычныя нюансы беларускі бок выправіўся ў нямецкі Фрайбург. Там адбылося «капітальнае абследванне», пасля якога стала канчаткова зразумела, што спартыўная кар’ера для Бокага скончылася. Прынамсі, калі ў бліжэйшы час не зменіцца класіфікацыйны кодэкс (нейкае гіпатэтычнае пагаршэнне стану здароўя паралімпійца мы ў разлік не бяром).

Перагляд кодэкса – рэдкая справа. Апошні раз да 2025-га правілы рэдагаваліся ў 2015-м. Над новым жа дакументам у МПК працавалі ажно з 2021-га.

Калісьці Бокі марыў выступаць на звычайных Алімпійскіх гульнях, але там ён не канкурэнт. Напрыкад, сусветны паралімпійскі рэкорд на дыстанцыі 200 метраў комплексам складае 2:02,03 – яго аўтарам на Паралімпіядзе-2024 стаў якраз беларус. Але ў аналагічнай дысцыпліне сярод звычайных алімпіцаў найгоршым часам у алімпійскім фінале былі 1:57,26. Гіганцкае адставанне для плаванне – што ўжо казаць пра медалістаў.

Тым не менш сярод любых беларускіх плыўцоў Бокі знаходзіцца ў топе нават са сваімі праблемамі па здароўю. Напрыклад, ён з 2013-га трымае нацыяльны рэкорд на дыстанцыі 400 метраў вольным стылем з часам 3.52,78.

Перад тым, як яго паставіць, Бокі праходзіў збор у гарах, і там у яго ў чарговы раз пагоршыўся зрок. Аказалася, то было звязана з занадта высокімі нагрузкамі. Пасля таго выпадку, паводле слоў спартсмена, яны з трэнерамі знайшлі «залатую сярэдзіну». Пры гэтым цалкам выправіць свой мінус па зроку Бокі не можа, бо бягучая медыцына дазваляе зрабіць толькі частковую карэкцыю.

У 2016-м Бокі казаў, што не лічыць сябе «паўнавартасным членам грамадства», бо, напрыклад, не можа атрымаць поўную асоду ад прыродных відаў. Плывец тады спадзяваўся на эфектыўныя рашэнні ў афтальмалогіі.

Цяпер выглядае на тое, што ўжо экс-плывец прыняў свой лёс і хоча заняцца трэнерствам – пра гэта таксама паведаміў Шудзейка, дадаўшы, што ў атлета няма адпаведнай адукацыі. «Вышку» Бокі атрымаў яшчэ ў 2018-м, скончыўшы юрыдычны факультэт БДУ. Шудзейка мяркуе, што калі Бокі сур’ёзна паставіцца да атрымання новага дыплома, то мае шанцы стать добрым трэнерам, бо ёсць «удумлівым і сталым» мужчынам.

Канец кар’еры Бокага вельмі балюча ўдарыць па перспектывах і колькасці ўзнагарод беларускай каманды на бліжэйшай Паралімпіядзе (хаця можна загадваць і далей) – асабліва гэта тычыцца найвышэйшых узнагарод. За чатыры папярэднія турніры плывец узяў 21 залаты медаль з 24 беларускіх агульных. 23 узнагароды Бокага ў Лондане, Рыа, Токіа і Парыжы складаюць 68% ад агульнай колькасці медалёў (іх было 34) беларусаў на гэтых Паралімпіядах.

Сам спартсмен пацерпіць фінансава. Яшчэ да Парыжа ён атрымаў ад дзяржавы 830 тысяч долараў прызавых за поспехі на Паралімпіядах. У 2024-м ён мусіў атрымаць яшчэ прыблізна 245 тысяч за пяць залатых узнагарод – агулам выходзіла больш за мільён долараў прызавых за кар’еру. Далей зарабляць на паралімпійскіх спаборніцтвах Бокі не зможа.

Фота: Getty Images; інстаграм-акаўнт Бокага.