Гурэнка праз яго затрымаўся ў Расіі, Герасімец жа крытыкай рызыкаваў – аказваецца, няласка гэтага чалавека магла каштаваць жыцця

У расійскай Маскве проста цяпер праходзіць суд па забойстве амаль 24-гадовай даўніны. У яго замове прызнаўся былы футбольны функцыянер. Аднаго чалавека з белфутбола ён цаніў і ўгаварыў дольш гуляць за свой клуб, ад іншага атрымліваў рэзкую крытыку – добра яшчэ, што не ўсякая няласка былога менеджара вяла да забойства.

Нараджэнец цяперашняга расійскага Санкт-Пецярбурга Сяргей Ліпатаў у познім СССР скончыў інстытут замежных моў і працаваў у гасцініцах для замежнікаў «Інтурыст». Далей у біяграфіі нявызначанасць, але, па розных звестках, Ліпатаў пайшоў у бізнес, пры гэтым у 1999-м заняў высокую пасаду ў расійскай падаткавай паліцыі, а ў 2001-м неяк стаў намеснікам кіраўніка расійскага горада Сочы, неўзабаве паехаўшы працаваць у прадстаўніцтва Сочы ў Маскве (было і такое). Як цяпер высвятляецца, паралельна чыноўнік захоўваў сваю бізнес-актыўнасць.

У чэрвені 2002-га Ліпатаў узначаліў кампанію «Транстэлекам», якая належыла расійскаму міністэрству шляхоў зносін – яно кіравала чыгуначнымі камунікацыямі. Казалі, што чыноўнік павінен быў «узмацніць дзяржаўны ўплыў». Неўзабаве замест МШЗ паўстала дзяржкампанія «Расійская чыгунка», «Транстэлекам» застаўся пры ёй.

Фота: ТАСС

У 2005-м Ліпатаў стаў старшынёй савета дырэктараў футбольнага маскоўскага «Лакаматыва», які апекаваўся чыгункай. Прэзідэнт клуба Валер Філатаў адразу казаў, што Ліпатаў «сам гуляў, футбольны чалавек, цудоўны бізнесмен, які горача падтрымлівае» каманду. А праз пару гадоў – што прадпрымальніка паставілі «нагляднікам» ад чыгункі, ды ён аказаўся «маленькім чалавечкам з амбіцыямі Напалеона і непамернай пыхлівасцю».

У канцы 2006-га Ліпатаў пераканаў савет зняць Філатава з пасады. Прэзідэнтам стаў былы трэнер каманды Юрый Сёмін, але фактычна руліць усё роўна працягнуў старшыня дырэктараў. Галоўным трэнерам прызначылі Анатоля Бышаўца, а ў яго штаб увайшоў былы футбаліст зборнай Беларусі Сяргей Герасімец. З імі ў сезоне-2007 клуб узяў Кубак, але стаў сёмым у чэмпіянаце Расіі – найгоршы вынік у гісторыі на той момант.

На гэтым штаб ды Сёмін таксама пакінулі свае пасады. А на мяжы 2008-га і 2009-га Герасімец у інтэрв’ю жорстка раскрытыкаваў Ліпатава і парадкі пры ім у клубе.

«Што рабілася ў «Лакаматыве» – я за галаву хапаўся! Магу назваць дзясятак гульцоў, у якіх былі персанальныя аўтамабілі, здымныя кватэры, заробкі нашмат большыя, чым у таго ж Сяргея Гурэнкі, і за ўвесь час яны ні разу не выходзілі ў асноўным складзе. Калі я ўбачыў, як у гэтым клубе грошы ляцяць літаральна на вецер, мне стала жудасна. Усё няправільна, усё пастаўлена з ног на галаву.

[Баснійскі абаронца Эмір] Спахіч на трэніроўцы ініцыюе сутычку, Бышавец выганяе – а потым высвятляецца, што Спахіч ужо перагаварыў з Ліпатавым і адчувае сябе абсалютна вольна. Якія рычагі ўздзеяння могуць быць у трэнера ў такім становішчы? Калі футбаліст праз галаву ідзе да кіраўніцтва вырашаць свае праблемы, гэта сведчыць пра слабасць сістэмы кіравання ў клубе. Нічога такая каманда не выйграе. Калі, вядома, усе матчы не купіць», – казаў Герасімец.

Фота: афіцыйны сайт «Лакаматыва»

Ад згаданага Гурэнкі, які гуляў за «Лакаматыў» з 2003-га (а да таго з 1995-ы па 1999-ы), крытыкі ў бок Ліпатава мы не знайшлі. Сам функцыянер ставіўся да беларускага гульца вельмі прыязна. У пачатку 2007-га казаў, што за мінулы год у камандзе пабачыў прагрэс выключна ад 34-гадовага Гурэнкі, які ўвогуле думаў завяршаць кар’еру. Але і на сезон-2007, і на сезон-2008 Ліпатаў угаворваў футбаліста застацца ў камандзе – і той затрымліваўся. Але ў выніку проста двойчы заняў сёмае месца ў ЧР – змена Бышаўца на Рашыда Рахімава клубу не дапамагла.

Фота: афіцыйны сайт «Лакаматыва»

Ліпатаў лёгка марнаваў грошы чыгункі на дарагія трансферы, якія не давалі плён, 6 мільёнаў еўра выдзеліў на «Кубак РЖД», на які летам 2007-га ў Маскву прыехалі «ПСВ», «Мілан» і нават мадрыдскі «Рэал». Але плёну ў афіцыйных матчах гэта не давала. У верасні 2008-га заўзятары «Лакаматыва» адкрыта выступілі супраць Ліпатава, запатрабаваўшы яго адстаўкі. Неўўабаве функцыянер усё ж сышоў. Праўда, у канцы 2009-га «Транстэлекам» стаў галоўным акцыянерам клуба, праз што прагназавалі вяртаанне Ліпатава да рэальнай улады. Але ў хуткім часе бізнесмен і пасады ў кампаніі пазбавіўся.

Пазней Ліпатаў увайшоў у раду дырэктараў «Межтрастбанка». У студзені 2016 года расійскі Цэнтрабанк адклікаў у яго ліцэнзію. Рэгулятар растлумачыў гэта правядзеннем у банку высокарызыкоўнай крэдытнай палітыкі і сумнеўных транзітных аперацый у буйных аб’ёмах. Такім чынам «Межтрастбанк» быў прызнаны банкрутам. У 2017 годзе Ліпатаў стаў фігурантам справы аб крадзяжы сродкаў укладчыкаў, але крымінальны пераслед супраць яго спынілі праз недахоп доказаў.

Вясной 2025-га Ліпатава ўзялі пад арышт па іншай справе – па забойстве, што здарылася ў пачатку 2002-га. Аказалася, што «Лакаматывам» прадпрымальнік руліў ужо пасля таго, як заказаў ліквідацыю непрыемнага для сябе чалавека – Герасімец, сам таго не ведаючы, рызыкаваў сваімі выказваннямі.

Фота: РБК

Як выклала следства, у пачатку 2002-га Ліпатаў паралельна з дзяржпасадамі меў бізнес і заказы ад міністэрства шляхоў зносін. У гэтым бізнесе працаваў нейкі Аляксандр Фаміноў. Пазнаёміўшыся праз тое з чыноўнікамі МШЗ, ён змог стаць дарадцай міністра. А далей сустрэўся з Ліпатавым і вылучыў ультыматум: ці былы бос плаціць грошы, ці губляе кантракты з міністэрствам.

Праз гэта ў Ліпатава ўзніклі «асабістыя непрыязныя адносіны» да Фамінова. Бізнесмен вырашыў заплаціць не яму, а кілерам. Звярнуўся да знаёмага Леаніда Ракагона – маскоўскаму міліцыянеру, адказнаму за барацьбу з арганізаванай злачыннасцю. Ракагон пагадзіўся знайсці забойцаў за 200 тысяч долараў, палову з якіх узяў сабе. 100 тысяч адышлі супрацоўніку ФСБ Алену Міхалёву, які сабе пакінуў ужо 70%. У выніку ўсяго за 30 тысяч долараў заданне выканалі трое іншых «сілавікоў»: адзін адследзіў маршрут, другі на ім спыніў машыну Фамінова, а трэці чатыры разы стрэліў у мужчыну. Той змог з’ехаць і дабраўся да свайго дома, але там усё ж сканаў.

У 2025-м таго, хто страляў, асудзілі – Аляксей Чабатароў быў прызнаны віноўным ажно ў 12 забойствах у 2000-04 гадах. Далі яму за такі набор усяго 15 гадоў калоніі. Ды і то ён не адседзеў ніколькі – 50-гадовы кілер, які даслужыўся да падпалкоўніка, проста папрасіўся ў акупацыйныя сілы ваяваць ва Украіну. Просьбу задаволілі – у жніўні 2025-га Чабатароў далучыўся да «штурмавога батальёна».

Ліпатаў цалкам прызнаў віну ў замове забойства. Хутка былы бос «Лакаматыва» павінен атрымаць сваё пакаранне. Пакуль яму 63 гады – ваяваць можна прасіцца да 65. Ці скарыстаецца?