У зборнай Ісландыі ёсць чалавек, які мусіў разумець, якога Луку трыбуны заклікалі спыніць падчас матчу з Украінай

16 лістапада 2025 года на стадыёне «Легія» ў Варшаве зборная Украіны змагалася з Ісландыяй за працяг барацьбы ў адборы да чэмпіянату свету-2026. Два мячы напрыканцы матчу прынеслі ўкраінцам архіважную перамогу, другое месца ў групе і пуцёўку ў стыкі.

На трыбунах быў свой вайб. Жоўта-блакітныя сцягі, лозунгі «Слава Украіне!», антываенныя расцяжкі – гэтым сёння цяжка здзівіць. Пара «пяшчотных» літар для расійскага дыктатара Уладзіміра Пуціна («FCK PTN» ) таксама не нешта новае. Вока беларуса чаплялася за іншае – за вялікі белы банер з чорным надпісам «STOP LUKA» і выявай перакрэсленай вусатай галавы. Як высветлілася, так на матч завіталі беларускія фанаты.

Для ўкраінцаў відавочна, хто такі Лука і чаму яго размясцілі побач з Пуціным. А вось ці разумелі кантэкст ісландцы на полі?

Як мінімум адзін мусіў разумець. У складзе паўночнікаў з першых хвілін гуляў 25-гадовы форвард Бруньёлфур Вілумсан. Ён ужо бываў у Беларусі. І старэйшы брат яго бываў у Беларусі. І нават яго бацька бываў у Беларусі, а пасля слухаў даклад Ціханоўскай.

Што за ісландзец бачыў банеры пра Лукашэнку?

У верасні 2021-га моладзевая зборная Ісландыі выбралася ў Брэст, каб правесці матч еўракваліфікацыі. Лукашысты на той момант ужо прымусова пасадзілі самалёт з Раманам Пратасевічам і мелі авіябан, але УЕФА яшчэ дазваляла прымаць супернікаў у Беларусі, калі яны згодныя – з паўночнікамі ўдалося дамовіцца.

Бруньёлфур Вілумсан вывеў ісландцаў як капітан, але яго беларуская гастроль доўжылася ўсяго пяць хвілін – гулец амаль адразу атрымаў траўму. Замест яго выйшаў Хаўкан Харальдсан, які забіў два мячы ў браму Арцёма Макаўчыка. Беларусы тады адказалі мячом Аляксандра Шасцюка і ўрэшцэ саступілі (1:2).

Да таго моманту выхаванец «Брэйдабліку» з Коўпавогура ўжо тры сезоны, як выступаў за аснову клуба – правёў 40 матчаў у ісландскіх турнірах і забіў 7 мячоў. За гэты час двойчы заваёўваў з камандай срэбра.

На пачатку 2021 года гульца падпісаў нарвежскі «Крысціянсун», які выступаў у эліце. У першы сезон Бруньёлфур Вілумсан больш выходзіў на замену і ўвогуле не забіваў, але ў 2022-м меў куды больш даверу ад трэнера: 25 матчаў у лізе і 4 галы. Ісландзец стаў трэцім бамбардзірам каманды, але тая вылецела ў мінор.

«Крысціянсун» адразу нацэліўся на вяртанне, а ісландзец быў сярдо тых, хто цягнуў каманду. У чэмпіянаце за 18 матчаў забіў 7 мячоў і зрабіў 5 асістаў – і стаў другім бамбардзірам калектыву. У выніку «Крысціянсун» праз плэй-оф вярнуўся ў Д1. У сезоне-2024 Бруньёлфур Вілумсан паспеў адзначыцца яшчэ адным голам у эліце ў 8 матчах, але затым траўмаваў цягліцу.

Улетку 2024-га ісландзец зрабіў скачок у больш моцны чэмпіянат Нідэрландаў, дзе зусім незадоўга да таго выступаў яго брат Вілум Вілумсан (фанаты БАТЭ мусяць помніць такога) – новай камандай стаў «Гронінген».

У першым сезоне Вілумсан часцей выходзіў з лаўкі, чым у старце, але за 29 матчаў адзначыўся 4 мячамі ў лізе. Гэтага хапіла, каб аказацца ў шэрагу найлепшых бамбардзіраў каманды: больш забілі трое трое партнёраў, але кожны перасягнуў навічка ўсяго на адзін дакладны ўдар.

Выбух выніковасці Вілумсана прыпаў на старт сезона-2025/26. Пасля першых васьмі тураў чэмпіянату ў легіянер меў 5 мячоў. У верасні 2025-га Эрэдывізі назвала яго гульцом месяца. Ліга асобна падкрэсліла, што той перакрыў свой паказнік папярэдняга сезона за 352 хвіліны новага. Ісландскі нападнік стаў першым у гісторыі «Гронінгена» ўладальнікам узнагароды «Гулец месяца» ад лігі.

Праўда, пасля стартавага адрэзку Бруньёлфур Вілумсан больш не забіваў. Пасля вераснёвай міжнароднай паўзы ён вярнуўся са зборнай з цягліцавай траўмай – і «Гронінген» застаўся без свайго галоўнага бамбардзіра. Футбаліст прапусціў некалькі матчаў, а пасля асцярожна набіраў форму, выходзячы на замену ў канцоўках.

Гуляючы за Радзіму, Бруньёлфур прайшоў ланцужок юнацкіх зборных – U16, U18, U19 і, нарэшце, U21, дзе правёў 24 матчы і забіў 5 мячоў, а таксама трапіў у заяўку Ісландыі на фінальную стадыю Еўра-2021 сярод моладзі. У студзені 2024-га адбыўся дэбют ўжо за галоўную каманду – у таварыскім матчы супраць Гватэмалы. На сёння на рахунку форварда 7 сустрэч і 1 мяч за зборную Ісландыі. У гульні з Украінай ён правёў 65 хвілін і пакінуў поле, калі лік яшчэ быў 0:0.

Шлях у футбол для Бруньёлфура выглядаў такім жа лагічным, як і для яго брата, які на два гады старэйшы. Іх бацька Вілум Тор Торсан сам быў футбалістам: гуляў у паўабароне і абароне ісландскіх КР, «Брэйдабліка» і «Тротура», а пасля стаў трэнерам. Ён адзіны ў гісторыі Ісландыі спецыяліст, хто выгуляў кожны з чатырох дывізіёнаў уключна з элітным. У 2007-м Торсан быў прызнаны трэнерам сезона на Радзіме.

У 2008-м ён узначальваў ісландскі «Валюр», які ў кваліфікацыі Лігі чэмпіёнаў сустракаўся з БАТЭ. Тады барысаўцы двойчы перамаглі, але было зусім не проста: дома – 2:0, а ў Ісландыі – 1:0. Праз дзесяцігоддзе, у лютым 2019-га, Торсан зноў быў у Беларусі, гэтым разам як суправаджальік сына – Вілума Вілумсана, які разважаў, ці падпісваць кантракт з БАТЭ.

Исландец сомневался, переходить ли ему в БАТЭ, но увидел в Борисове матч с «Арсеналом» – и решился

Да той пары Торсан на Радзіме ўцягнуўся ў іншую сферу: у 2013-м стаў дэпутатам Альтынгу (парламент Ісландыі) ад ліберальнай Партыі прагрэсу, працаваў у бюджэтным камітэце, а ўрэшце заняў пасаду міністра аховы здароўя ў 2021 годзе.

У гэтым статусе ён зноў меў нагоду ўспомніць Беларусь. У кастрычніку 2024-га міністр прымаў удзел у парламенцкіх пасяджэннях і мерапрыемствах Паўночнай Рады ў Ісландыі, дзе выступала лідарка беларускага дэмакратычнага руху Святлана Ціханоўская. Ісландскія палітыкі слухалі яе расповед пра рэпрэсіі пасля выбараў-2020, палітвязняў і ролю рэжыму Лукашэнкі ў вайне супраць Украіны. Беларуская лідарка сустракалася з вышэйшым кіраўніцтвам краіны і дамаўлялася пра дапамогу для грамадзян Беларусі.

Торсан заўжды быў у праўкраінскім лагеры. Яшчэ пасля анэксіі Крыма падтрымліваў санкцыі супраць Расіі, як міністр аховы здароўя публічна казаў, што Ісландыя гатовая прымаць людзей з Украіны, у тым ліку параненых, і адкрываў ім доступ да сістэмы аховы здароўя сваёй краіны.

Торсан пакінуў міністэрскую пасаду напрыканцы 2024 года, а ў наступным годзе ўзначаліў Нацыянальны алімпійскі камітэт. У чэрвені 2025-га ён старшынстваваў на пасяджэнні, дзе было зафіксавана, што паўночныя алімпійскія камітэты не бачаць падставаў змяняць абмежаванні для Беларусі і Расіі. Ісландскі алімпійскі камітэт пад яго кіраўніцтвам мае намер афіцыйна трымацца такой лініі да моманту заканчэння вайны супраць Украіны.

Як складваюцца справы ў экс-футбаліста БАТЭ?

Старэйшы брат Бруньёлфура – Вілум Вілумсан – выступаў за БАТЭ з 2019 па 2022 годы. Ён на свае вочы мог назіраць за беззаконнем, якое ахапіла Беларусь пасля прэзідэнцкіх выбараў-2020, так што сэнс банеру «STOP LUKA» мусіць быць яму добра зразумелы.

З Барысавам паўабаронца развітаўся ў 2022-м, за чатыры сезоны забіўшы 9 мячоў у 56 матчах вышэйшай лігі. Чэмпіёнам так і не стаў, але двойчы перамагаў у Кубку і браў Суперкубак. Далей жа паехаў у Нідэрланды, у «Гоў Эхед Іглз». У Эрэдывізі за два сезоны правёў 58 матчаў і забіў 15 мячоў, трапляў у сімвалічную зборную лігі па выніках лістапада-2023.

Виллумссон официально покинул БАТЭ и стал игроком «Гоу Эхед Иглс» из Д1 Нидерландов

Улетку 2024-га за 4 мільёны еўра адбыўся трансфер у «Бірмінгем», які на той момант выступаў у Д3 Англіі. Там ісландзец хутка стаў гульцом асновы і пачаў прынасіць карысць.

У першым сезоне ісландзец агулам правёў 41 матч і, забіўшы 6 мячоў, дапамог камандзе выгуляць турнір і вярнуцца ў Чэмпіяншып. Клуб жа за 46 сустрэч набраў 111 пунктаў – то быў новы рэкорд Д3 супраць папярэдніх 106.

Экс-гулец БАТЭ выйграў Д3 Англіі з былым клубам Глеба – стартаваў выдатна, але пасля не пайшло

Сезон-2025/26 для старэйшага з братоў Вілумсанаў ідзе цяжка. У жніўні легіянер тройчы выйшаў на поле – і атрымаў траўму цягліцы. З’яўляліся паведамленні, што лячэнне можа зацягнуцца да 2026 года.

Што да зборнай, то за яе Вілум Вілумсан дэбютаваў яшчэ ў 2019-м, а на сёння мае ў прафайле 18 мячой, у якіх, зрэшты, выніковых дзеянняў не рабіў.